توانمندسازی آموزشی کودکان ناشنوا: رویکردهای نوین در یادگیری و تعامل اجتماعی

توانمندسازی و ارائه آموزش باکیفیت به دانش آموزان ناشنوا همواره از دغدغه های اصلی نظام های تعلیم و تربیت در سراسر جهان بوده است. این مقاله مروری با هدف بازکاوی و تحلیل چالش های پیش روی آموزش ویژه این گروه از دانش آموزان و ارائه راهکارهای نوین در بازاندیشی روش های تدریس و محیط های یادگیری نگاشته شده است. با مرور نظام مند ادبیات پژوهشی موجود، مقاله حاضر نشان می دهد که علیرغم پیشرفت های قابل توجه در حوزه فناوری های کمکی و قوانین حمایتی، دانش آموزان ناشنوا همچنان با موانع ساختاری، ارتباطی و شناختی متعددی در فرآیند یادگیری مواجه هستند. چالش های عمده در سه حوزه اصلی دسته بندی می شوند: ۱) چالش های زبانی و ارتباطی که ریشه در تفاوت بین زبان اشاره به عنوان زبان اول طبیعی بسیاری از ناشنوایان و زبان نوشتاری/کلامی جامعه دارد و منجر به شکاف سوادی می شود. ۲) چالش های روش شناختی در تدریس که شامل ناکارآمدی روش های انتقالی صرف، نادیده گرفتن سبک های یادگیری دیداری-فضایی، و عدم طراحی فعالیت های مبتنی بر تجربه مستقیم است. ۳) چالش های محیطی-فرهنگی که ناشی از محیط های آموزشی غیرمنعطف، نبود جامعه ی زبانی غنی، و کلیشه ها و انتظارات پایین از این دانش آموزان می باشد. در مقابل، راهکارهای تحول گرا بر پایه رویکردهای انسان گرا و ساختارگرای اجتماعی استوار است که از آن جمله می توان به بکارگیری همه جانبه آموزش دو-زبانی (زبان اشاره و زبان نوشتاری)، طراحی جهانی برای یادگیری (UDL) در محتوا، تدریس و ارزشیابی، بهره گیری هدفمند از فناوری های چندحسی و واقعیت افزوده، ایجاد محیط های یادگیری فراگیر و غنی از نظر بصری، و توانمندسازی معلمان از طریق آموزش های تخصصی در زبان اشاره و روش های تدریس سازگار اشاره کرد. این مقاله نتیجه می گیرد که عبور از رویکردهای جبرانی و پزشکی به سوی پارادایم اجتماعی-فرهنگی ناشنوایی و ایجاد محیط های آموزشی که بر قابلیت ها تاکید دارند، نه محدودیت ها، کلید اصلی تحول در آموزش ناشنوایان است. تحقق این امر مستلزم همکاری بین رشته ای، سیاست گذاری آگاهانه و مشارکت فعال جامعه ناشنوایان در طراحی برنامه های آموزشی می باشد.

کلیدواژه ها:

آموزش ویژه ، دانش آموزان ناشنوا ، چالش های آموزشی ، راهکارهای تدریس ، محیط یادگیری