بررسی نقش تعامل آموزشی معلم–دانش آموز در ارتقای انگیزش تحصیلی

تعامل سازنده و موثر میان معلم و دانش آموز به عنوان یکی از مهم ترین عوامل محیطی موثر بر فرآیند یادگیری و پیشرفت تحصیلی شناخته می شود. این مقاله مروری با هدف بررسی نقش حیاتی این تعاملات در ارتقای انگیزش تحصیلی دانش آموزان تدوین شده است. انگیزش تحصیلی، نیروی محرکه اصلی است که تداوم، شدت و کیفیت تلاش دانش آموز برای درگیری فعال در فعالیت های یادگیری را تعیین می کند. کیفیت رابطه معلم-دانش آموز، که شامل حمایت عاطفی، انتظارات مثبت، بازخورد سازنده و ایجاد یک محیط یادگیری امن و مشارکتی است، مستقیما بر درک دانش آموز از خودکارآمدی، ارزش کار مدرسه و احساس تعلق به محیط آموزشی تاثیر می گذارد. زمانی که معلمان از رویکردهای مبتنی بر حمایتگری (Autonomy Support) استفاده می کنند و فضای مناسبی برای اکتشاف و پرسشگری فراهم می آورند، انگیزش درونی دانش آموزان به طور چشمگیری افزایش می یابد. برعکس، تعاملات منفی، انتقادی یا حمایتی ناکافی منجر به کاهش اعتمادبه نفس، افزایش اضطراب عملکردی و در نهایت افت تحصیلی می شود. این پژوهش مروری بر مبنای نظریه هایی چون نظریه خودمختاری (Self-Determination Theory) و نظریه دلبستگی آموزشی، به تبیین مکانیسم هایی می پردازد که از طریق آن ها کیفیت تعاملات کلاسی، سازه های شناختی و عاطفی انگیزش را شکل می دهد. یافته های حاصل بر لزوم سرمایه گذاری بر توسعه مهارت های ارتباطی و بین فردی معلمان، و همچنین بازنگری در الگوهای مدیریتی مدارس برای تسهیل روابط مثبت و حمایتی تاکید دارند. در مجموع، تعامل مثبت معلم-دانش آموز نه تنها یک عنصر حمایتی، بلکه یک عامل ضروری و پیش نیاز برای دستیابی به بالاترین سطوح یادگیری عمیق و پایدار محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

تعامل معلم-دانش آموز ، انگیزش تحصیلی ، حمایتگری ، خودکارآمدی ، محیط یادگیری ، دلبستگی آموزشی