تاثیر کنشگری حرفه ای و مسئولیت اجتماعی معلمان در تحقق آرمان های پایداری آموزشی

در مواجهه با چالش های پیچیده جهانی مانند تغییرات اقلیمی، نابرابری اجتماعی و تخریب محیط زیست، اهداف توسعه پایدار به عنوان چارچوبی راهبردی برای دستیابی به آینده ای عادلانه و پایدار مطرح شده اند. در این میان، آموزش به عنوان موتور محرک تغییر، نقش بی بدیلی ایفا می کند و موفقیت در تحقق این اهداف در گروی تربیت نسلی است که نه تنها از دانش لازم برخوردار باشد، بلکه واجد نگرش مسئولانه، مهارت عمل جمعی و تعهد اخلاقی برای ساختن جهانی بهتر باشد. در این فرآیند، معلمان در خط مقدم جبهه تحول قرار دارند. آنان دیگر صرفا مجریان برنامه های درسی مصوب نیستند، بلکه به عنوان کنشگران حرفه ای، الگوهای زنده اخلاقی و عاملان تغییر شناخته می شوند که می توانند مفاهیم انتزاعی پایداری را در بافت کلاس درس زنده و ملموس سازند. یک معلم مسئولیت پذیر و فعال، پایداری را صرفا به عنوان یک مبحث درسی جداگانه نمی بیند، بلکه آن را در طراحی آموزشی، انتخاب محتوا، روش تدریس و حتی ارزشیابی خود نهادینه می کند. چنین معلمی با ایجاد فضایی دموکراتیک و انتقادی در کلاس، دانش آموزان را به پرسش گری درباره الگوهای ناپایدار مصرف و تولید تشویق می کند، پروژه های عمل محور مرتبط با جامعه محلی طراحی می نماید و خود به عنوان الگویی از مصرف آگاهانه و احترام به محیط زیست و حقوق دیگران عمل می کند. با این حال، مساله اصلی این است که ساختارهای فعلی بسیاری از نظام های آموزشی، نه تنها از چنین نقشی حمایت نمی کنند، بلکه غالبا مانعی جدی در راه آن ایجاد می نمایند. برنامه های درسی فشرده و آزمون محور، کمبود منابع و زمان، فقدان آموزش تخصصی در زمینه آموزش برای توسعه پایدار، فشارهای اداری و نبود حمایت نهادی و شبکه های همکاری، معلمان را در چارچوبی محدود و منفعل محبوس می سازند. در نتیجه، شکافی عمیق بین آرمان های توسعه پایدار در سطح سیاست گذاری و عمل روزمره در کلاس های درس پدید می آید. بنابراین، این مقاله به بررسی این پرسش محوری می پردازد که چگونه می توان شرایطی ایجاد کرد تا معلمان از وضعیت مجریان منفعل به کنشگران مسئول و فعال در راستای اهداف توسعه پایدار تبدیل شوند؟ پاسخ به این پرسش مستلزم تحول در سیاست های تربیت و توانمندسازی معلمان، بازنگری در معیارهای ارزیابی کیفیت آموزش، ایجاد فضاهای نوآوری و آزمایش گری در مدارس و مهم تر از همه، به رسمیت شناختن اختیار و مسئولیت حرفه ای معلمان به عنوان طراحان یادگیری است که می توانند محتوا را با نیازهای محلی و چالش های جهانی پیوند زنند.

کلیدواژه ها:

معلمان مسئولیت پذیر ، اهداف توسعه پایدار ، کنشگری حرفه ای ، آموزش برای پایداری ، عاملان تغییر آموزشی