بررسی کنشگری حرفه ای و مسئولیت اجتماعی معلمان در تحقق آرمان های پایداری آموزشی

در چالش برانگیزترین مسائل جهانی قرن بیست ویکم، از تغییرات اقلیمی و نابرابری اجتماعی تا حفاظت از محیط زیست، نظام های آموزشی به عنوان نهادهای بنیادین جامعه، مسئولیت خطیری در تربیت نسلی آگاه، مسئول و توانمند برای مواجهه با این چالش ها و تحقق اهداف توسعه پایدار بر عهده دارند. با این حال، این اهداف بلندپروازانه زمانی از سطح اسناد و سخنرانی های کلان به عمل واقعی تبدیل می شوند که در دل کلاس های درس و در تعاملات روزمره آموزشی جاری شوند. در این نقطه، نقش معلمان به عاملی حیاتی و تعیین کننده بدل می گردد. معلمان امروزی دیگر صرفا انتقال دهندگان دانش کتاب های درسی نیستند، بلکه به عنوان کنشگران حرفه ای، الگوهای اخلاقی و عاملان تغییر شناخته می شوند که با نگرش، گفتار و کردار خود می توانند مفاهیم انتزاعی پایداری—مانند عدالت بین نسلی، مصرف مسئولانه و احترام به تنوع—را برای دانش آموزان ملموس و عملیاتی کنند. یک معلم مسئولیت پذیر و فعال، پایداری را در برنامه درسی می تند، روش های تدریس مشارکتی و عدالت محور به کار می گیرد، فضای کلاس را به محیطی امن برای گفت وگو درباره مسائل جهانی تبدیل می کند و دانش آموزان را به اقدامات کوچک اما موثر در جامعه ترغیب می نماید. با این وجود، مساله اصلی این است که بسیاری از معلمان، علیرغم داشتن انگیزه، در میدان عمل با موانع ساختاری گسترده ای روبرو هستند: برنامه های درسی فشرده و آزمون محور، کمبود منابع و زمان، نبود آموزش های تخصصی در زمینه آموزش برای توسعه پایدار، و فقدان حمایت نهادی و شبکه های همکاری حرفه ای. این شرایط اغلب آنان را به مجریان منفعل دستورالعمل های از بالا تبدیل می کند و فرصت ایفای نقش فعال و مبتکرانه را از آنان می گیرد. بنابراین، این مقاله به بررسی این پرسش محوری می پردازد که چگونه می توان بستری فراهم کرد تا معلمان بتوانند مسئولیت اجتماعی و حرفه ای خود را در قبال توسعه پایدار به طور کامل محقق سازند؟ پاسخ به این پرسش، مستلزم تغییر در پارادایم حاکم بر تربیت و توانمندسازی معلمان، بازتعریف معیارهای ارزیابی عملکرد آموزشی، ایجاد فضاهای مشارکتی در مدارس برای طراحی پروژه های پایدار و مهم تر از همه، به رسمیت شناختن اختیار حرفه ای معلمان به عنوان متخصصانی است که می توانند محتوا و روش را با شرایط محلی و نیازهای جهانی هماهنگ کنند.

کلیدواژه ها:

معلمان مسئولیت پذیر ، اهداف توسعه پایدار ، کنشگری حرفه ای ، آموزش برای پایداری ، عاملان تغییر آموزشی