بررسی تاثیر تخصیص زمان های آزاد و بدون برنامه ریزی در محیط آموزشی بر پرورش خلاقیت کودکان دوره ابتدایی

خلاقیت ، نقش اساسی در رشد شناختی، اجتماعی و عاطفی کودکان ایفا می کند. نظام های آموزشی نوین در تلاش اند تا با ایجاد فرصت هایی متنوع، شرایط لازم برای پرورش این توانمندی را فراهم سازند. یکی از رویکردهای نوظهور در این زمینه، توجه به اهمیت «زمان های آزاد و بدون برنامه ریزی» در محیط آموزشی است؛ لحظاتی که کودکان بدون الزام به فعالیت های ساختارمند، امکان تجربه گری، بازی های آزاد، و بروز خلاقیت فردی را می یابند. هدف این پژوهش، بررسی تاثیر تخصیص زمان های آزاد و بدون برنامه ریزی در محیط آموزشی بر پرورش خلاقیت کودکان دوره ابتدایی است. روش تحقیق در این مطالعه ترکیبی (کیفی–کمی) بوده و با استفاده از مشاهده فعالیت های آزاد در کلاس، مصاحبه با معلمان و تحلیل نمونه های خلاقیت دانش آموزان پایه سوم ابتدایی انجام شده است. داده ها به شیوه تحلیل محتوای کیفی و روش های آماری توصیفی مورد بررسی قرار گرفته اند. یافته ها نشان می دهد اختصاص زمان آزاد در محیط آموزشی، به ارتقای توانایی خیال پردازی، ابتکار عمل و تولید ایده های نو در کودکان منجر شده است. دانش آموزانی که فرصت بیشتری برای فعالیت های آزاد و خودانگیخته داشته اند، تمایل بیشتری به طراحی راه حل های نوآورانه و خلق آثار خلاقانه نشان داده اند. همچنین، معلمانی که اهمیت این زمان ها را به رسمیت شناخته و در برنامه روزانه گنجانده اند، در پرورش خلاقیت و افزایش انگیزش درونی دانش آموزان موفق تر عمل کرده اند. در مجموع، نتایج پژوهش نشان می دهد که زمان های آزاد و بدون برنامه ریزی نه تنها موجب کاهش بهره وری آموزشی نیستند، بلکه می توانند بستر موثری برای شکوفایی خلاقیت و پرورش یادگیرندگانی نوآور فراهم آورند. بر این اساس، توصیه می شود سیاست گذاران آموزشی و معلمان با بازنگری در رویکردهای سنتی، سهم بیشتری از زمان آموزشی را به فرصت های آزاد و خودجوش اختصاص دهند.

کلیدواژه ها:

آموزش ابتدایی ، خلاقیت ، زمان آزاد ، زمان بی برنامه ، پرورش کودک