نقش معلمان در پرورش سواد دیجیتالی انتقادی دانش آموزان برای مقابله با اطلاعات غلط

در عصر حاضر، دانش آموزان در معرض حجم بی سابقه ای از اطلاعات قرار دارند که از طریق شبکه های اجتماعی، پیام رسان ها، وبسایت ها و پلت فرم های دیجیتال منتشر می شود. در این میان، پدیده اطلاعات غلط (Misinformation) و اطلاعات نادرست عمدی (Disinformation) به یک تهدید جدی برای سلامت فکری، تصمیم گیری فردی و انسجام اجتماعی تبدیل شده است. در این شرایط، سواد دیجیتالی انتقادی به عنوان مجموعه ای از مهارت ها، نگرش ها و توانایی ها برای یافتن، ارزیابی، تحلیل و تولید اطلاعات در محیط دیجیتال، به یک ضرورت آموزشی بی بدیل تبدیل شده است. این مقاله با هدف تبیین نقش محوری معلمان در پرورش سواد دیجیتالی انتقادی دانش آموزان برای تشخیص و مقابله با اطلاعات غلط انجام شده است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعه کتابخانه ای و مرور نظام مند منابع است. یافته ها نشان می دهد که معلمان می توانند از طریق پنج نقش کلیدی عمل کنند: ۱) الگوی رفتاری در مواجهه انتقادی با اطلاعات، ۲) طراح تجربیات یادگیری که دانش آموزان را مستقیما با چالش ارزیابی منابع دیجیتال مواجه می سازد، ۳) تسهیل گر گفت وگو درباره شکاف های اطلاعاتی و فنون اقناع، ۴) مربی تفکر انتقادی برای تشریح منطق اشتباه و سوگیری های شناختی، و ۵) همکار دانش آموزان در کاوش و راستی آزمایی اطلاعات در لحظه. چالش های اصلی پیش روی معلمان شامل کمبود آموزش تخصصی، فشار برنامه درسی فشرده، مقاومت برخی ذی نفعان و ماهیت پیوسته در حال تحول تهدیدات اطلاعاتی است. نتیجه گیری نهایی حاکی از آن است که موفقیت در این ماموریت مستلزم گنجاندن سواد دیجیتالی انتقادی به عنوان یک جزء اساسی در برنامه درسی، سرمایه گذاری بر توسعه حرفه ای معلمان و ایجاد فرهنگ مدرسه ای است که پرسشگری، تردید سالم و مسئولیت پذیری اجتماعی در فضای مجازی را ارج می نهد.

کلیدواژه ها:

سواد دیجیتالی انتقادی ، اطلاعات غلط ، نقش معلم ، تفکر انتقادی ، راستی آزمایی ، آموزش رسانه ای