اثربخشی مداخله مشاوره ای مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) بر کاهش فرسودگی تحصیلی و افزایش تاب آوری در دانش آموزان دوره متوسطه: یک مطالعه نیمه آزمایشی

فرسودگی تحصیلی به عنوان سندرمی متشکل از خستگی عاطفی، بدبینی و احساس ناکارآمدی، چالشی فراگیر در سیستم های آموزشی معاصر محسوب می شود که پیامدهای منفی متعددی بر سلامت روان و عملکرد تحصیلی دانش آموزان دارد. از سوی دیگر، تاب آوری به عنوان ظرفیت مقابله ای مثبت و انطباق با فشارها، نقش محافظتی کلیدی ایفا می کند. این مطالعه با هدف بررسی اثربخشی مشاوره گروهی مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) بر کاهش فرسودگی تحصیلی و افزایش تاب آوری دانش آموزان دوره متوسطه انجام شد. پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پسر دوره دوم متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ بود. با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس، ۴۰ دانش آموز که نمره بالایی در پرسشنامه فرسودگی تحصیلی مسلش و پایین ای در پرسشنامه تاب آوری کونور-دیویدسون کسب کردند، انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۲۰ نفر) و کنترل (۲۰ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش، مداخله ACT را در ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای دریافت کرد، در حالی که گروه کنترل در لیست انتظار قرار گرفت. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه فرسودگی تحصیلی مسلش (MBI-SS) و پرسشنامه تاب آوری کونور-دیویدسون (CD-RISC) بود. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که پس از کنترل اثر پیش آزمون، بین گروه های آزمایش و کنترل در نمرات پس آزمون فرسودگی تحصیلی و تاب آوری تفاوت معنی داری وجود دارد (۰٫۰۰۱>P). به عبارت دیگر، مداخله ACT به طور معنی داری منجر به کاهش مولفه های خستگی عاطفی و بدبینی و افزایش احساس کارآمدی و همچنین افزایش تاب آوری در گروه آزمایش شد. نتایج این پژوهش موید کارایی مدل ACT به عنوان یک راهبرد مداخله ای موثر در محیط های آموزشی برای کاهش پیامدهای منفی استرس های تحصیلی و ارتقای ظرفیت های مقابله ای مثبت در نوجوانان است. پیشنهاد می شود این مداخله در قالب برنامه های مدون در مدارس ادغام گردد.

کلیدواژه ها:

پذیرش و تعهد (ACT) ، فرسودگی تحصیلی ، تاب آوری ، دانش آموزان دوره متوسطه ، مشاوره مدرسه