بررسی اصول مدیریت تعارض و میانجی گری در محیط های آموزشی از دیدگاه علوم تربیتی

محیط های آموزشی به عنوان کانون های اصلی اجتماعی شدن نسل آینده، همواره شاهد بروز تعارضات و اختلافات میان دانش آموزان و سایر عوامل مدرسه هستند. رویکردهای سنتی مبتنی بر تنبیه و سلسله مراتب، اغلب نتوانسته اند راهکارهای پایداری برای حل این اختلافات ارائه دهند. هدف اصلی این مقاله، بررسی و تبیین اصول مدیریت تعارض و میانجی گری در مدارس از دیدگاه علوم تربیتی است تا نشان داده شود چگونه می توان با تغییر پارادایم از «کنترل» به «صلاحیت تربیتی»، به حل مسالمت آمیز اختلافات و ارتقای مهارت های اجتماعی دانش آموزان کمک کرد. این مقاله با روش کیفی و رویکرد «مروری-کتابخانه ای» انجام شده است. نتایج به دست آمده نشان داد که تعارض در صورت مدیریت صحیح، می تواند به فرصتی برای یادگیری اجتماعی، تقویت تفکر انتقادی و رشد هوش هیجانی تبدیل شود. میانجی گری به عنوان یک سازوکار جایگزین، با تمرکز بر مهارت هایی همچون گوش دادن فعال، همدلی و تفکیک شخص از مشکل، حس مسوولیت پذیری و خودنظارتی را در دانش آموزان تقویت می کند. همچنین، یافته ها حاکی از آن است که پیاده سازی این رویکردها با چالش هایی نظیر فرهنگ سنتی معلمان، فقدان زیرساخت های قانونی و عدم همسویی خانواده مواجه است که نیازمند بازنگری در آیین نامه های انضباطی و برنامه های درسی مدارس می باشد. همچنین، مدیریت تعارض و میانجی گری نه تنها ابزاری برای کاهش تنش و خشونت در مدارس است، بلکه بخشی از «برنامه درسی پنهان» است که ارزش های صلح، دموکراسی و شهروندی را به دانش آموزان آموزش می دهد. برای دستیابی به این هدف، سیاست گذاران آموزشی باید از رویکردهای صرفا تادیبی فاصله گرفته و با آموزش معلمان و ایجاد ساختارهای حمایتی، فرهنگ گفت وگو و سازش را در مدارس نهادینه کنند. این امر در بلندمدت به کاهش هزینه های اجتماعی و قضایی و تربیت نسلی سازش پذیر منجر خواهد شد.

کلیدواژه ها:

مدیریت تعارض ، میانجی گری ، مدارس ، علوم تربیتی ، حل اختلاف ، صلح و سازش.