رابطه انگیزش تحصیلی دانش آموزان با میزان مشارکت آنان در فعالیت های کلاسی

مشارکت فعال دانش آموزان در فرآیند یادگیری و فعالیت های کلاسی، به عنوان یکی از ارکان اصلی آموزش موثر، همواره مورد توجه متخصصان علوم تربیتی و روانشناسی بوده است. پژوهش های نظری نشان می دهد که عامل اصلی و بنیادین که میزان این مشارکت را تعیین می کند، انگیزش تحصیلی است. انگیزش، به عنوان نیروی محرکه درونی یا بیرونی، دانش آموز را به سمت تلاش برای یادگیری، پرسشگری و درگیری شناختی با محتوای درسی سوق می دهد. این مقاله با رویکردی تحلیلی–توصیفی، به بررسی پیچیدگی های رابطه میان انگیزش تحصیلی و مشارکت کلاسی می پردازد و تلاش می کند تا مکانیسم های روانشناختی و آموزشی که این ارتباط را تسهیل یا تضعیف می کنند، تبیین نماید. با مرور ادبیات نظری و چارچوب های مفهیمی موجود، نشان داده می شود که انگیزش تحصیلی تنها یک پیش بین ساده برای مشارکت نیست، بلکه سازه ای چندبعدی است که شامل انگیزه ذاتی، انگیزه بیرونی، ارزش تکلیف و باورهای توانایی می شود. هر یک از این ابعاد به شیوه های متفاوتی با اشکال مختلف مشارکت کلاسی، مانند مشارکت رفتاری، عاطفی و شناختی مرتبط هستند. تحلیل های ارائه شده در این پژوهش نشان می دهد که تقویت انگیزش تحصیلی، به ویژه از طریق ارتقای حس استقلال، شایستگی و ارتباط در کلاس درس، منجر به افزایش سطح مشارکت دانش آموزان می گردد. همچنین، نقش معلمان و ساختار کلاس در پرورش این انگیزه ها غیرقابل انکار است. این مقاله در نهایت به این نتیجه می رسد که برای دستیابی به مشارکت پایدار و عمیق، رویکردهای آموزشی باید از روش های سنتی و معلم محور به سمت روش های دانش آموزمحور تغییر جهت دهند که در آن ها نیازهای روانشناختی دانش آموزان برآورده شده و انگیزه های درونی آن ها تحریک گردد.

کلیدواژه ها:

انگیزش تحصیلی ، مشارکت کلاسی ، درگیری شناختی ، نظریه خودتعیین گری ، آموزش و پرورش