واکاوی الگوی برنامه ریزی درسی «استعدادمحور» در نظام های آموزشی پیشرو در مدارس

هدف: نظام های آموزشی نوین در حال گذار از رویکردهای سنتی «نقص محور» به سمت الگوهای «استعدادمحور» هستند که بر شناسایی و تقویت توانمندی های منحصربه فرد هر دانش آموز تمرکز دارد. هدف از پژوهش حاضر، واکاوی الگوی برنامه ریزی درسی استعدادمحور در نظام های آموزشی پیشرو و تبیین مولفه های کلیدی آن برای اجرا در مدارس است.روش شناسی: این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد مروری انجام شده است. برای این منظور، اسناد بالادستی، مقالات پژوهشی و تجارب آموزشی کشورهای پیشرو در حوزه آموزش شخصی سازی شده (مانند فنلاند، سنگاپور و کانادا) در بازه زمانی ده سال اخیر مورد بررسی قرار گرفتند. داده های گردآوری شده از طریق فیش برداری، طبقه بندی و سپس با نگاهی انتقادی مورد تحلیل قرار گرفتند.یافته ها: نتایج نشان می دهد که الگوی برنامه ریزی درسی استعدادمحور در مدارس پیشرو بر چهار رکن اساسی استوار است: ۱. انعطاف پذیری محتوایی که اجازه می دهد یادگیرندگان بر اساس علایق خود مسیرهای یادگیری متفاوتی را انتخاب کنند؛ ۲. تغییر نقش معلم از انتقال دهنده دانش به تسهیل گر و مربی (Coach) که وظیفه رصد توانمندی های فردی را بر عهده دارد؛ ۳. ارزشیابی پویا و توصیفی که به جای مقایسه دانش آموزان با یکدیگر، پیشرفت هر فرد را نسبت به پتانسیل های خودش می سنجد؛ و ۴. محیط یادگیری غنی که فرصت های متنوعی برای تجربه کردن حوزه های مختلف هنری، فنی و علمی فراهم می آورد. تحلیل ها حاکی از آن است که اجرای این الگو منجر به افزایش معنادار خودپنداره مثبت و اشتیاق تحصیلی در دانش آموزان می گردد, همچنین، این الگو با چالش هایی نظیر ضرورت بازآموزی معلمان و لزوم تغییر در ساختارهای سخت افزاری مدارس روبروست.نتیجه گیری: برنامه ریزی درسی استعدادمحور نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی برای پاسخگویی به نیازهای سده بیست و یکم است. نظام های آموزشی موفق توانسته اند با تمرکز بر «نقاط قوت» به جای «ترمیم ضعف ها»، بستر شکوفایی فردی و توسعه پایدار اجتماعی را فراهم کنند. پیشنهاد می شود سیاست گذاران آموزشی با بازنگری در برنامه های درسی متمرکز، فضای بیشتری برای شخصی سازی آموزش در مدارس فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی درسی استعدادمحور ، نظام های آموزشی پیشرو ، مدارس ، رویکرد تحلیلی-توصیفی ، شخصی سازی یادگیری