برنامه درسی شخصی سازی شده؛ راهبردی برای تکریم تفاوت های فردی و استعدادهای متنوع در مدرسه

در دنیای معاصر، نظام های آموزشی با چالش جدی ناکارآمدی الگوهای سنتی و همسان نگر روبرو هستند که بدون توجه به تمایزات فردی، محتوای واحدی را برای تمام فراگیران دیکته می کنند؛ از این رو، پژوهش حاضر با هدف واکاوی «برنامه درسی شخصی سازی شده» به عنوان راهبردی بنیادین جهت ارج نهادن به تفاوت های فردی و شکوفایی استعدادهای متنوع در محیط مدارس تدوین شده است. این مطالعه با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی متون علمی و تجارب موفق در حوزه آموزش فردمحور پرداخته و ابعاد مختلف این پارادایم را مورد واکاوی قرار می دهد. یافته های این نوشتار نشان می دهد که شخصی سازی برنامه درسی فراتر از اصلاحات جزئی در روش تدریس بوده و مستلزم بازطراحی ساختار یادگیری بر مبنای عاملیت دانش آموز است؛ به گونه ای که فراگیران در انتخاب اهداف، سرعت یادگیری و شیوه های درگیری با محتوا نقش فعالی ایفا کنند. تحلیل های صورت گرفته حاکی از آن است که این رویکرد با شناسایی دقیق پروفایل های استعدادی، از اتلاف پتانسیل های انسانی جلوگیری کرده و محیط مدرسه را از فضایی رقابتی و استرس زا به بستری حمایتی و الهام بخش تبدیل می کند که در آن هر دانش آموز بر اساس نقاط قوت منحصربه فرد خود مورد تکریم قرار می گیرد. همچنین، نتایج نشان دهنده این مطلب است که استفاده از فناوری های نوین و پلتفرم های یادگیری هوشمند، بستری لجستیک برای مدیریت این حجم از تنوع در کلاس های درس فراهم آورده و به معلمان اجازه می دهد به جای نقش سنتی انتقال دهنده دانش، در مقام مربی و تسهیل گر ظاهر شوند. در واقع، این راهبرد با جایگزینی انعطاف پذیری به جای صلبیت آموزشی، به معلمان کمک می کند تا چالش های ناشی از تفاوت های هوشی و رفتاری را به فرصت هایی برای یادگیری همسالان تبدیل کنند. در نهایت، نتیجه گیری می شود که اجرای موفق این راهبرد منوط به تغییر نگرش از آموزش برای میانگین به سمت آموزش برای فرد است تا عدالت آموزشی نه در معنای برابری منابع، بلکه در معنای فراهم آوردن فرصت های متناسب با نیاز هر یادگیرنده محقق شود و هیچ استعدادی به دلیل عدم انطباق با چارچوب های سخت آموزشی نادیده گرفته نشود.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی شخصی سازی شده ، تفاوت های فردی ، استعدادهای متنوع ، عاملیت دانش آموز ، مدارس پیشرو