ارزیابی کارآیی روش های حسابرسی مالی در واحدهای درآمدی شهرداری های متوسط

هدف این پژوهش، مقایسه کارآیی دو رویکرد حسابرسی مالی — حسابرسی سنتی مبتنی بر بررسی اسناد (Traditional Auditing) و حسابرسی داده محور (Data Driven Auditing) — در واحدهای درآمدی شهرداری های متوسط ایران می باشد. به منظور دستیابی به این هدف، داده های مالی ۵۰ شهرداری با جمعیت ۵۰ ۰۰۰ تا ۱۵۰ ۰۰۰ نفر در بازه زمانی ۱۳۹۸ ۱۴۰۲ از سامانه اطلاعات مالی شهرها استخراج شد. برای هر واحد، ورودی های مدل شامل هزینه های عملیاتی و تعداد پرسنل حسابرسی و خروجی ها شامل مجموع درآمدهای مالی (مالیات، عوارض و هزینه های خدمات) و درصد بهبود درآمد پس از حسابرسی تعریف گردید. کارآیی نسبی واحدها با روش تحلیل مرزی کارآمدی (Data Envelopment Analysis – DEA) محاسبه شد و سپس با آزمون t مستقل و رگرسیون چندمتغیره، تفاوت های آماری بین دو روش حسابرسی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که حسابرسی داده محور میانگین امتیاز کارآیی DEA برابر ۰.۸۴ (انحراف معیار = ۰.۰۹) در حالی که حسابرسی سنتی تنها ۰.۶۸ (انحراف معیار = ۰.۱۲) به دست آورده اند (t = ۷.۲۱, p < ۰.۰۰۱). این اختلاف نشان دهنده افزایش ۲۲.۷ درصدی کارآیی مالی در واحدهای تحت حسابرسی داده محور است. علاوه بر این، تحلیل رگرسیون نشان داد که پذیرش فناوری محور حسابرسی (β = ۰.۳۶, p < ۰.۰۱) به صورت معنادار بر بهبود کارآیی اثر دارد، در حالی که جمعیت شهرداری تاثیر معناداری نشان نداده است. بر مبنای این یافته ها، پیشنهاد می شود شهرداری ها زیرساخت های داده محور و چارچوب های ریسک محور حسابرسی را به عنوان خط مشی استراتژیک مالی خود بپذیرند.

کلیدواژه ها:

حسابرسی مالی ، حسابرسی داده محور ، کارآیی مالی ، شهرداری های متوسط ، تحلیل مرزی کارآمدی (DEA) ، رگرسیون چندمتغیره.