از تدریس سنتی تا یادگیری دیجیتال

تحول پارادایم های آموزشی در دو دهه اخیر، به واسطه پیشرفت های شتابان فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) و تغییر انتظارات جامعه از نظام های تعلیم و تربیت، به یک ضرورت انکارناپذیر تبدیل شده است. این مقاله با هدف بررسی تطبیقی و تحلیلی مسیر گذار از مدل های تدریس سنتی مبتنی بر انتقال محتوا به سوی مدل های نوین یادگیری دیجیتال، که بر تعاملی بودن، شخصی سازی و یادگیرنده محوری تاکید دارند، شکل گرفته است. تدریس سنتی که مبتنی بر سخنرانی معلم محور، حفظیات و ارزیابی های متمرکز بود، در پاسخگویی به پیچیدگی های جهان امروز و نیاز به پرورش مهارت های قرن بیست و یکم (نظیر تفکر نقادانه، حل مسئله، خلاقیت و همکاری)، دچار محدودیت های ساختاری و عملکردی عمیقی شده است. این محدودیت ها در بستر جهانی شدن دانش و افزایش دسترسی نامحدود به اطلاعات، بیش از پیش آشکار گردیده اند. در مقابل، یادگیری دیجیتال نه صرفا جایگزینی ابزارها، بلکه تغییر اساسی در فلسفه آموزش است؛ جایی که فناوری به عنوان تسهیل کننده یادگیری فعال، محتوای درسی را پویا، دسترس پذیر و قابل انطباق با نیازهای فردی هر دانش آموز می سازد. پژوهش حاضر با مروری نظام مند بر ادبیات نظری و تجربی، به تحلیل ماهیت این تحول، چالش های پیاده سازی آن (اعم از شکاف دیجیتال، مقاومت های فرهنگی و نیاز به بازتعریف نقش حرفه ای معلم) و فرصت های نهفته در این گذار می پردازد. یافته های این تحلیل نشان می دهد که موفقیت در این گذار منوط به اتخاذ رویکردی چندوجهی است که در آن، توسعه زیرساخت های فنی باید همگام با تغییرات پارادایم های پداگوژیکی و توسعه مهارت های فناورانه معلمان صورت پذیرد. نقش معلم از ناقل دانش به طراح تجربه یادگیری، مربی و تسهیل گر (Facilitator) ارتقا یافته است. در نهایت، مقاله با تاکید بر لزوم تلفیق هوشمندانه عناصر سنتی و دیجیتال (Blended Learning)، چارچوبی عملی برای سیاست گذاران آموزشی ارائه می دهد تا این تحول را به شکلی نظام مند، عادلانه و اثربخش مدیریت نمایند.

کلیدواژه ها:

یادگیری دیجیتال ، تدریس سنتی ، تحول پارادایم آموزشی ، آموزش تلفیقی ، نقش معلم ، فناوری آموزشی