تربیت در سایه آموزش؛ نگاهی یکپارچه به ماموریت مدرسه

ماموریت بنیادین مدرسه در سپهر نظام آموزشی، فراتر از انتقال دانش و مهارت های شناختی صرف است؛ این ماموریت تجمیع و تلاقی پیچیده ای از فرآیندهای آموزش (Instruction) و تربیت (Education/Upbringing) محسوب می شود که همواره در طول تاریخ تعلیم و تربیت مورد تاکید بوده است، اما در رویکردهای مدرن، به دلایل گوناگون، شاهد نوعی گسست یا دست کم تفکیک عملی میان این دو حوزه بوده ایم. این پژوهش تحلیلی با هدف واکاوی ضرورت رویکردی کاملا یکپارچه به ماموریت مدرسه، با تاکید بر نقش محوری آن در شکل دهی به ابعاد وجودی دانش آموزان در دوره های ابتدایی و متوسطه، شکل گرفته است. رویکرد غالب بر آموزش، که بر سنجش پذیری نتایج کمی و تسلط بر محتوای برنامه درسی رسمی متمرکز است، اغلب منجر به غفلت از فرآیندهای کیفی و ضمنی تربیت شده است. در حالی که تربیت، به معنای پرورش جامع قوای شناختی، اخلاقی، عاطفی و اجتماعی فرد است، فرآیندی است که به صورت غیرمستقیم و از طریق بستر فرهنگی مدرسه، تعاملات انسانی روزمره، و آنچه به عنوان برنامه درسی پنهان شناخته می شود، محقق می گردد. این مقاله استدلال می کند که تفکیک آموزش از تربیت، مدرسه را به صرف یک نهاد انتقال دهنده اطلاعات تبدیل می کند و از رسالت اصلی خود که همانا ساختن شهروندانی مسئول، خلاق و اخلاق مدار است، باز می دارد. دوره ابتدایی به دلیل انعطاف پذیری شناختی بالا، زمینه ساز اصلی نهادینه سازی ارزش هاست، و در دوره متوسطه، این تربیت باید مسیر پیچیده تر هویت یابی و تفکر انتقادی را طی کند. انسجام مفهومی میان این دو حوزه مستلزم بازتعریف نقش معلم به عنوان یک الگو و تسهیل گر تربیت، بازطراحی برنامه درسی رسمی برای ادغام ارزش ها به جای تلقی آن ها به عنوان واحدهای مجزا، و تقویت فضای اجتماعی مدرسه به عنوان یک اجتماع تربیتی زنده است. تحلیل نشان می دهد که موفقیت در ماموریت مدرسه تنها با درهم تنیدگی آموزش و تربیت، به گونه ای که هر تجربه یادگیری، حامل یک درس اخلاقی یا اجتماعی باشد، قابل دستیابی است.

کلیدواژه ها:

آموزش ، تربیت ، ماموریت مدرسه ، برنامه درسی پنهان ، تعاملات انسانی ، دوره ابتدایی ، دوره متوسطه ، یکپارچگی آموزشی-تربیتی