حرکت، بازی و تعادل روانی؛ جایگاه تربیت بدنی در آموزش کودکان استثنایی

آموزش و پرورش کودکان استثنایی، حوزه ای پویا و چندوجهی است که فراتر از انتقال مفاهیم آکادمیک، به بازپروری و توانبخشی همه جانبه کودک می پردازد. در میان تمامی ابزارهای آموزشی و درمانی، «تربیت بدنی» و «بازی» به عنوان دو رکن اساسی، نقشی بی بدیل در ایجاد تعادل روانی، توسعه مهارت های اجتماعی و بهبود خودپنداره در این کودکان ایفا می کنند. پژوهش های متعدد نشان داده اند که فقر حرکتی در کودکان با نیازهای ویژه، نه تنها مشکلات جسمانی را تشدید می کند، بلکه منجر به انزوا، افسردگی و کاهش اعتمادبه نفس می گردد. این مقاله با رویکردی تحلیلی و با استناد به منابع بومی، به بررسی رابطه عمیق میان حرکت و روان می پردازد و استدلال می کند که تربیت بدنی تطبیقی، دریچه ای به سوی سلامت روان و یکپارچگی حسی-حرکتی است. حرکت برای کودک استثنایی، تنها یک فعالیت فیزیکی نیست، بلکه زبانی برای بیان هیجانات سرکوب شده و ابزاری برای درک فضایی و شناختی جهان پیرامون است. در این راستا، (افروز، ۱۳۹۷) معتقد است که اساسا تربیت بدون توجه به جنبه های روانی-حرکتی در کودکان استثنایی، ناقص و کم اثر خواهد بود. این پژوهش بر آن است تا با تشریح مکانیسم های اثرگذاری بازی و ورزش بر ساختار روانی کودکان کم توان ذهنی، آسیب دیده بینایی و شنوایی، و دارای اختلالات رفتاری، ضرورت بازنگری در برنامه های درسی تربیت بدنی مدارس استثنایی را تبیین نماید.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: کودکان استثنایی ، تربیت بدنی تطبیقی ، تعادل روانی ، بازی درمانی ، مهارت های روانی-حرکتی ، خودپنداره ، توانبخشی.