فرسودگی شغلی معلمان و راهکارهای حمایتی در محیط مدرسه

فرسودگی شغلی معلمان یکی از چالش های مهم آموزش و پرورش ایران است که بر کیفیت آموزش، انگیزه و رضایت شغلی تاثیر مستقیم دارد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل موثر بر فرسودگی شغلی و ارائه راهکارهای حمایتی در محیط مدرسه انجام شد. روش پژوهش ترکیبی کمی و کیفی بود. داده های کمی با استفاده از پرسشنامه استاندارد فرسودگی شغلی از ۸۵۰ معلم مدارس ابتدایی و متوسطه جمع آوری شد و داده های کیفی از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با معلمان، مدیران و کارشناسان آموزشی گردآوری شد. تحلیل داده های کمی با استفاده از آزمون های توصیفی و استنباطی انجام شد و داده های کیفی با روش تحلیل مضمون بررسی گردید. نتایج نشان داد که خستگی احساسی، کاهش انگیزه و احساس ناکارآمدی حرفه ای از ابعاد اصلی فرسودگی شغلی هستند. فشارهای شغلی شامل حجم بالای کلاس، وظایف اداری، محدودیت منابع و انتظارات والدین، بیشترین نقش را در ایجاد فرسودگی دارند. حمایت سازمانی و مدیریتی شامل بازخورد مثبت، فرصت های توسعه حرفه ای و ایجاد شبکه های همکارانه موجب کاهش فرسودگی و افزایش انگیزه و رضایت شغلی معلمان شد. ویژگی های فردی مانند سن، سابقه خدمت و جنسیت نیز با شدت فرسودگی مرتبط بود. پژوهش نشان داد که ترکیب مداخلات سازمانی و فردی بهترین روش کاهش فرسودگی شغلی است. برنامه های آموزشی مهارت های مقابله ای، مدیریت استرس و حمایت سازمانی باعث افزایش انگیزه و ارتقای کیفیت آموزش شد. یافته ها پایه ای برای طراحی برنامه های حمایتی کاربردی و سیاست گذاری آموزشی فراهم می کند و قابلیت تعمیم به سطح کلان نظام آموزشی ایران را دارد.

کلیدواژه ها:

فرسودگی شغلی ، معلمان ، حمایت سازمانی ، محیط مدرسه ، مهارت های مقابله ای ، مدیریت استرس ، کیفیت آموزش