تاثیر بازارچه های محلی بر کاهش ضایعات غذایی در اراک: تحلیل شبکه توزیع کوتاه مدت

ضایعات غذایی به عنوان یکی از چالش های جهانی امنیت غذایی، سالانه بیش از ۱.۳ میلیارد تن غذا را در سطح جهان هدر می دهد. در ایران، این رقم به طور متوسط ۳۰% از تولیدات کشاورزی را شامل می شود که عمدتا در مراحل توزیع و مصرف رخ می دهد. این پژوهش با هدف تحلیل تاثیر بازارچه های محلی بر کاهش ضایعات غذایی در شهر اراک با تاکید بر نقش شبکه های توزیع کوتاه مدت انجام شده است. روش تحقیق ترکیبی شامل مطالعه میدانی در ۲۰ بازارچه محلی و ۸ زنجیره تامین بلند مدت، مصاحبه با ۳۲ ذی نفع (تولیدکنندگان، فروشندگان، خریداران، کارشناسان)، تحلیل داده های مصرفی ۲۰۰ خانوار و شبیه سازی شبکه توزیع با نرم افزار AnyLogic بوده است. یافته ها نشان می دهد که بازارچه های محلی با کاهش فاصله توزیع (از میانگین ۳۲۰ کیلومتر به ۱۸ کیلومتر)، زمان حمل ونقل (از ۴۸ ساعت به ۶ ساعت) و تعداد واسطه ها (از ۴-۵ واسطه به ۱-۲ واسطه)، ضایعات غذایی را ۲۸% کاهش می دهند. تحلیل شبیه سازی نشان داد که در سناریوی «توزیع کوتاه مدت»، ضایعات غذایی در مراحل حمل ونقل و انبارداری ۴۲% و در مرحله مصرف ۱۸% کاهش می یابد. همچنین، مدل «شبکه توزیع کوتاه مدت هوشمند» طراحی شد که از سه لایه تشکیل شده است: (۱) لایه تولید (همکاری مستقیم تولیدکنندگان محلی)، (۲) لایه توزیع (مرکز جمع آوری منطقه ای)، و (۳) لایه مصرف (سیستم سفارش دهی پیش بینانه). پیاده سازی آزمایشی این مدل در ۵ بازارچه نشان داد که با مشارکت ۴۵ تولیدکننده و ۱۲۰ فروشنده، می توان ضایعات غذایی را ۳۲% کاهش داد و درآمد تولیدکنندگان را ۲۴% افزایش داد. این پژوهش نشان می دهد که تقویت بازارچه های محلی و شبکه های توزیع کوتاه مدت، راهکاری موثر برای کاهش ضایعات غذایی و افزایش تاب آوری سیستم های غذایی شهری است.

کلیدواژه ها:

ضایعات غذایی ، بازارچه های محلی ، شبکه توزیع کوتاه مدت ، امنیت غذایی ، شهر اراک ، تاب آوری غذایی