نقش متون ادبی در پرورش مهارت تفکر انتقادی دانش آموزان

تفکر انتقادی یکی از اساسی ترین مهارت های شناختی در نظام های آموزشی معاصر است که دانش آموزان را برای مواجهه آگاهانه با اطلاعات، تحلیل دیدگاه های گوناگون و تصمیم گیری منطقی آماده می سازد. در شرایطی که حجم گسترده ای از اطلاعات متنوع و گاه متناقض در اختیار نوجوانان قرار دارد، توانایی تحلیل، ارزیابی و داوری مستدل بیش از پیش اهمیت یافته است. از سوی دیگر، متون ادبی به دلیل ماهیت چندلایه، نمادین و تاویلی خود، بستری مناسب برای پرورش مهارت های تفکر انتقادی فراهم می کنند. مواجهه با شخصیت ها، موقعیت های پیچیده، تعارض های اخلاقی و روایت های چندصدایی، دانش آموزان را به پرسشگری، تفسیر، مقایسه و ارزیابی دیدگاه ها سوق می دهد. هدف این مقاله، بررسی نقش متون ادبی در پرورش مهارت تفکر انتقادی دانش آموزان بر اساس مبانی نظری و یافته های پژوهشی است. تحلیل منابع نشان می دهد که خوانش فعال و هدایت شده متون ادبی می تواند مولفه هایی همچون تحلیل، استدلال، تشخیص پیش فرض ها، کشف سوگیری ها و قضاوت منطقی را تقویت کند. همچنین نتایج پژوهش ها حاکی از آن است که روش های آموزشی مبتنی بر گفت وگوی کلاسی، پرسش های باز و خوانش انتقادی، تاثیر چشمگیری در ارتقای سطح تفکر انتقادی دانش آموزان دارند. در مجموع، متون ادبی در صورتی که با رویکردی تحلیلی و مشارکتی تدریس شوند، می توانند از ابزاری صرفا آموزشی به بستری برای رشد ذهنی و تربیت شهروندانی اندیشمند و نقاد تبدیل شوند.

کلیدواژه ها:

متون ادبی ، تفکر انتقادی ، خوانش انتقادی ، تحلیل و تفسیر ، آموزش ادبیات ، مهارت های شناختی