بررسی عوامل پذیرش پروژه های نوسازی توسط ساکنین مناطق قدیمی

در شهرهای تاریخی، پروژه های نوسازی به منظور بهبود کیفیت زیربنا و حفظ بافت معماری گاه با مقاومت قابل توجهی از جانب ساکنان مواجه می شود. هدف این پژوهش شناسایی و تحلیل جامع عوامل موثر بر پذیرش ساکنین نسبت به پروژه های نوسازی در مناطق قدیمی و ارائه چارچوب نظری قابل استفاده برای برنامه ریزان شهری و سیاست گذاران است. برای دستیابی به این هدف، از روش ترکیبی (Mixed Methods) بهره گرفته شد: ابتدا مروری نظام مند بر ادبیات مرتبط با نظریه رفتار برنامه ریزی شده (TPB)، نظریه ارزش پذیرش فناوری (UTAUT) و مدل های پذیرش محیط زیست (NEP) انجام شد؛ سپس پرسشنامه ای مبتنی بر این نظریه ها طراحی و با نمونه گیری لایه ای از ساکنان مناطق تاریخی در چهار شهر بزرگ ایران (ن=۴۰۰) توزیع گردید. داده های جمع آوری شده با استفاده از تحلیل عاملی استخراج محور، رگرسیون چندمتغیره و ساختار معادلات مسیر (SEM) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که نگرش مثبت نسبت به نوسازی، دانش دقیق از جزئیات پروژه، احساس کنترل ادراک شده، فشار همتا، مشارکت عمومی و اعتماد به نهادهای اجرایی از مهم ترین پیش بین های پذیرش هستند. همچنین عوامل اقتصادی (هزینه های جابجایی، پیش بینی تغییرات اجاره) و فرهنگی میراثی (ارزش گذاری بر میراث، هویت مکانیک) به طور معناداری بر نگرش و در نهایت بر پذیرش نهایی تاثیر می گذارند. مدل پیشنهادی شامل دوازده متغیر مستقل با وضوح آماری (R² = ۰.۶۸) توانست تغییرات پذیرش ساکنین را به خوبی توجیه کند. این یافته ها تاکید می کند که ترکیب شفافیت اطلاعاتی، مشارکت فعال ساکنین در فرآیند تصمیم گیری و توجه به ابعاد اقتصادی فرهنگی، کلید موفقیت پروژه های نوسازی در بافت های تاریخی می باشد.

کلیدواژه ها:

نوسازی شهری ، پذیرش ساکنان ، نظریه رفتار برنامه ریزی شده ، نظریه ارزش پذیرش فناوری ، ارزش گذاری میراث ، مشارکت عمومی ، مدل های معادلات ساختاری (SEM).