بررسی تاثیر آموزش الکترونیکی بر افزایش دسترسی به فرصت های یادگیری دانش آموزان

پیشرفت سریع فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی، مرزهای سنتی آموزش را جابجا کرده و چشمانداز تازهای از امکان یادگیری را برای همه، در هر مکان و هر زمان گشوده است. باوجود سرمایه گذاری گسترده در زیرساخت های آموزش الکترونیکی و توسعه روزافزون پلتفرم های یادگیری مجازی، شکاف میان ظرفیت نظری این فناوری ها در «دسترس پذیری» و عملکرد واقعی آن ها در نظام های آموزشی، مسئله ای حل شده نیست. بسیاری از پژوهش ها صرفا بر قابلیت های فنی آموزش الکترونیکی متمرکز شده و از تدوین چارچوبی نظری برای تبیین چگونگی تاثیر آن بر دسترسی به فرصت های یادگیری غفلت کرده اند. مقاله حاضر با هدف پر کردن این شکاف، به ارائه چارچوب مفهومی تلفیقی برای تحلیل نسبت آموزش الکترونیکی و دسترسی به فرصت های یادگیری می پردازد. این پژوهش با روش مرور نظام مند و تحلیل مفهومی، ادبیات موجود در حوزه های فناوری آموزشی، عدالت تربیتی و طراحی یادگیری را ترکیب کرده و چارچوب «دسترسی چندلایه» (Multilayered Access Framework) را تدوین می کند. مدل مذکور دسترسی به فرصت های یادگیری را در چهار لایه به هم پیوسته صورتبندی می نماید: ۱) دسترسی فیزیکی (زیرساخت، سخت افزار و اتصال)، ۲) دسترسی مهارتی (سواد دیجیتال و شایستگی فناورانه)، ۳) دسترسی محتوایی (کیفیت، بوم محوری و قابلیت دسترس پذیری محتوا)، و ۴) دسترسی اجتماعی-فرهنگی (باورها، هنجارها و حمایت های محیطی). این چارچوب تبیین می کند که آموزش الکترونیکی زمانی می تواند به افزایش معنادار و عادلانه دسترسی منجر شود که توسعه متوازن در تمامی این لایه ها صورت گیرد؛ تمرکز صرف بر یک لایه (معمولا لایه فیزیکی) نه تنها شکاف دیجیتال را کاهش نمی دهد، بلکه ممکن است آن را بازتولید و حتی تشدید کند. مقاله با ارائه این مدل تلفیقی، افق تازه ای را برای سیاست گذاری، طراحی مداخلات آموزشی و پژوهش های آتی در حوزه یادگیری الکترونیکی و عدالت آموزشی می گشاید.