نقش کارکردهای اجرایی در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ابتدایی

کارکردهای اجرایی به عنوان مجموعه ای از فرایندهای شناختی سطح بالا، نقش اساسی در تنظیم رفتار هدفمند، خودکنترلی، برنامه ریزی و حل مسئله ایفا می کنند. این کارکردها که عمدتا با فعالیت قشر پیش پیشانی مغز مرتبط هستند، شامل مولفه هایی همچون حافظه کاری، بازداری پاسخ، انعطاف پذیری شناختی و برنامه ریزی می شوند. در سال های اخیر، توجه پژوهشگران حوزه روان شناسی تربیتی و علوم شناختی به بررسی نقش این مولفه ها در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان افزایش یافته است، زیرا موفقیت تحصیلی صرفا به توانایی های هوشی محدود نمی شود، بلکه مهارت های خودتنظیمی و کنترل شناختی نیز در آن دخیل اند. هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه بین کارکردهای اجرایی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی و تعیین سهم هر یک از مولفه های کارکردهای اجرایی در پیش بینی عملکرد تحصیلی بود.پژوهش حاضر از نوع توصیفی–همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پایه های چهارم تا ششم ابتدایی مدارس دولتی شهر مورد مطالعه در سال تحصیلی مربوطه بود. نمونه ای به حجم ۲۵۰ نفر با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شد. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه کارکردهای اجرایی کودکان (فرم معلم) و معدل نیمسال تحصیلی به عنوان شاخص پیشرفت تحصیلی بود. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه همزمان تحلیل شدند.یافته ها نشان داد بین تمامی مولفه های کارکردهای اجرایی و پیشرفت تحصیلی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (۰۱/۰>P). نتایج تحلیل رگرسیون نیز بیانگر آن بود که حافظه کاری و بازداری پاسخ بیشترین سهم را در پیش بینی پیشرفت تحصیلی دارند. این دو متغیر در مجموع توانستند بخش قابل توجهی از واریانس پیشرفت تحصیلی را تبیین کنند. نتایج پژوهش بر اهمیت تقویت کارکردهای اجرایی در برنامه های آموزشی دوره ابتدایی تاکید دارد و پیشنهاد می کند آموزش مهارت های خودتنظیمی و کنترل شناختی می تواند به بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان منجر شود.واژگان کلیدیکارکردهای اجرایی، پیشرفت تحصیلی، حافظه کاری، بازداری پاسخ، انعطاف پذیری شناختی، دانش آموزان ابتدایی، خودتنظیمی