طراحی الگوی «مداخلات لحظه ای» برای معلمان در مواجهه با موقعیت های پرورشی پیش بینی نشده

پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی «مداخلات لحظه ای» برای معلمان در مواجهه با موقعیت های پرورشی پیش بینی نشده انجام شده است. علی رغم تاکید اسناد بالادستی بر نقش مربی گری معلم، خلا الگویی عملیاتی برای کنش تربیتی در لحظات غافل گیرکننده کلاسی که نه «اختلال انضباطی» که «فرصت تربیتی» محسوب می شوند، یافته ها به شناسایی سه گانه موقعیت های پرورشی پیش بینی نشده (ارزشی-اخلاقی، هویتی-معنایی، عاطفی-رفتاری) و پنج الگوی راهبردی معلمان (انفعالی، انضباطی، عاطفی، ارشادی، مشارکتی) انجامید. همچنین چهار مولفه شایستگی مداخله لحظه ای (شناختی، نگرشی، مهارتی، تاملی) استخراج و الگوی فرایندی سه مرحله ای شامل تشخیص و تفسیر سریع، اقدام متناسب با بافت، و ارزشیابی و بازاندیشی تدوین گردید. نتایج نشان می دهد مداخلات لحظه ای موثر نه در گرو تبعیت از دستورالعمل های خشک، نه متکی بر سلیقه گرایی صرف، بلکه نیازمند «چارچوب اقتضایی» مبتنی بر شایستگی های ترکیبی و تامل در عمل است. این الگو می تواند مبنای بازنگری در برنامه های درسی تربیت معلم و دوره های ضمن خدمت قرار گیرد.