تحلیل نقش آموزش عدالت و تنوع فرهنگی در مدارس

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش آموزش عدالت و تنوع فرهنگی در مدارس ناحیه ۲ کرمانشاه در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ انجام شد. با توجه به گسترش تنوع فرهنگی، قومی و اجتماعی در جوامع معاصر و ضرورت تربیت شهروندانی آگاه، همدل و مسئولیت پذیر، توجه به عدالت آموزشی و رویکردهای چندفرهنگی در مدارس از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی با رویکرد ترکیبی (کمی و کیفی) بود. جامعه آماری شامل کلیه مدارس متوسطه اول و دوم ناحیه ۲ کرمانشاه بود که از میان آن ها ۱۵ مدرسه به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. نمونه پژوهش شامل ۳۰۰ دانش آموز و ۳۰ معلم بود. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه محقق ساخته با روایی محتوایی و پایایی تاییدشده (آلفای کرونباخ ۰/۸۰)، مصاحبه نیمه ساختاریافته با معلمان و مشاهده مشارکتی در کلاس های درس بود. داده های کمی با استفاده از آمار توصیفی و آزمون های مقایسه ای و داده های کیفی با روش تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که نگرش دانش آموزان نسبت به پذیرش تفاوت های فرهنگی در سطح نسبتا مطلوبی قرار دارد، اما درک عمیق از مفهوم عدالت اجتماعی و حساسیت نسبت به تبعیض های پنهان نیازمند تقویت است. همچنین نتایج بیانگر آن بود که اجرای آموزش عدالت و تنوع فرهنگی در مدارس بیشتر وابسته به ابتکار فردی معلمان است و چارچوب منسجم و نظام مندی در سطح برنامه درسی مشاهده نمی شود. کمبود آموزش های تخصصی برای معلمان، محدودیت محتوای بومی در کتاب های درسی و نبود شاخص های ارزیابی عدالت آموزشی از جمله چالش های شناسایی شده بودند. در مقابل، مدارسی که از مدیریت مشارکتی و فعالیت های فرهنگی فعال تری برخوردار بودند، فضای تعاملی مثبت تر و نگرش های عادلانه تری در میان دانش آموزان نشان دادند. بر اساس نتایج پژوهش، تقویت دوره های توانمندسازی معلمان، بازنگری در محتوای درسی با تاکید بر تنوع فرهنگی منطقه و طراحی شاخص های سنجش عدالت آموزشی می تواند به ارتقای کیفیت آموزش عدالت محور در مدارس کمک کند.

کلیدواژه ها:

عدالت آموزشی ، تنوع فرهنگی ، آموزش چندفرهنگی ، نگرش دانش آموزان