ارزیابی نقش برنامه ریزی مشارکتی در بازسازی بافت های فرسوده

این پژوهش به دنبال ارزیابی تاثیر برنامه ریزی مشارکتی بر عملکرد بازسازی بافت های فرسوده شهری است. هدف اصلی شناسایی ارتباط بین شدت مشارکت شهروندان (سطح مشارکت، کیفیت ورودی های مشارکتی) و نتایج چهار بعدی بازسازی شامل ابعاد اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی و فرهنگی می باشد. برای دستیابی به این هدف از روش ترکیبی (Mixed Methods) بهره برداری شد. در سطح کمی، از پرسش نامه ساختاریافته با مقیاس لیکرت هفت نقطه برای جمع آوری داده های عددی از ۲۵۰ نفر ساکن در سه شهر متوسط ایران که پروژه های بازسازی مبتنی بر مشارکت را اجرا کرده اند، استفاده شد. داده های به دست آمده با تحلیل عاملی تاییدی (CFA) برای اعتبارسنجی ساختار مفهومی و سپس با رگرسیون چندگانه برای آزمون فرضیات تاثیر مشارکت بر هر یک از چهار شاخص خروجی مورد بررسی قرار گرفت. در سطح کیفی، ۲۵ مصاحبه نیمه ساختاریافته با مدیران شهری، طراحان و نمایندگان جامعه محلی انجام شد؛ داده های کیفی با کدگذاری موضوعی (NVivo) تحلیل شد و به منظور شناسایی مکانیزم های واسطه ای مشارکت در تصمیم گیری های طراحی به کار رفت. نتایج کمی نشان داد که شدت مشارکت به طور معناداری با بهبود شاخص های اجتماعی (β = ۰.۴۲, p < ۰.۰۰۱) و اقتصادی (β = ۰.۳۵, p < ۰.۰۱) ارتباط مثبت دارد؛ اثر بر شاخص های زیست محیطی از طریق توانمندی فنی پروژه ها واسطه شد (β = ۰.۲۲, p < ۰.۰۵). تحلیل کیفی نشان داد که حضور فعال شهروندان در فازهای پیش طرح ریزی و ارزیابی عملکرد، منجر به حفظ هویت محلی، افزایش حس تعلق و پذیرش بهتر مداخلات فیزیکی می شود. بر پایه این یافته ها، چارچوب ارزیابی چهار بعدی پیشنهادی (اجتماعی اقتصادی زیست محیطی فرهنگی) ارائه شده و برای سیاستگذاران توصیه می شود که مشارکت معنادار را به صورت الزامی در مراحل کلیدی برنامه ریزی و نظارت بگنجانند.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی مشارکتی ، بازسازی شهری ، بافت فرسوده ، چارچوب ارزیابی چند بعدی ، روش ترکیبی ، رگرسیون چندگانه