شناسایی معیارهای اولیه تشخیص بافت های فرسوده در شهرهای متوسط

شهرهای متوسط (جمعیت ۵۰ ۰۰۰ تا ۲۵۰ ۰۰۰ نفر) به دلیل ترکیب نشت های جمعیتی، ضعف زیرساخت های خدماتی و کمبود برنامه ریزی جامع، به سرعت با فرسودگی فیزیکی و عملکردی بافت های شهری مواجه می شوند. شناسایی معیارهای اولیه که می توانند پیش از بروز خسارات قابل توجه، نقاط بحرانی را نشان دهند، برای تدوین سیاست های پیشگیرانه و تخصیص به موقع منابع شهری الزامی است. در این پژوهش، با بهره گیری از مرور سامانه ای ادبیات (سال های ۲۰۱۸ ۲۰۲۴) و استخراج ۷۸ متغیر مرتبط از مقالات هم ارزی، از روش تحلیل عاملی استخراجی (EFA) در نرم افزار SPSS برای گروه بندی این متغیرها به پنج فاکتور (ساختاری، عملکردی، اجتماعی اقتصادی، محیطی و حس سنجی) استفاده شد. معیارهایی که بار عاملی بالای ۰٫۵۵ داشتند، به عنوان معیارهای اولیه شناسایی و در قالب چهارده شاخص قابل اندازه گیری (مانند سن متوسط ساختمان ها، درصد ساختمان های بدون بازسازی در ۱۰ سال، زمان قطع وساختن آب/برق، نرخ بیکاری، سطح سبزی محیطی، رضایت ساکنان) طبقه بندی گردیدند. اعتبار محتوا توسط سه کارشناس برنامه ریزی شهری (CVR > ۰.۸) و پایداری زمانی (مقایسه دوره های ۲۰۱۸ ۲۱ و ۲۲ ۲۴) تایید شد. نتایج نشان داد که ترکیب فاکتورهای ساختاری و عملکردی می تواند تا دو سال پیش بینی کننده افزایش ۱۰ ٪ نرخ ترک ساکن باشد و حس سنجی شهروندان به عنوان نشانگر پیش بین رفتار مهاجرتی عمل می کند. چارچوب ارائه شده، امکان پیاده سازی در سامانه های نظارتی هوشمند شهری و مقایسه پذیری بین شهرهای متوسط را بدون نیاز به نمونه گیری میدانی فراهم می سازد.

کلیدواژه ها:

بافت شهری ، فرسودگی ، شهرهای متوسط ، معیارهای اولیه ، تحلیل عاملی استخراجی ، حس سنجی شهروندان ، داده های GIS ، سرویس های عمومی.