مطالعه ارتباط بین بهبود زیرساخت های خدماتی و بازگشت سرمایه گذاری در ناحیه نوسازی

هدف این پژوهش بررسی رابطه آماری بین بهبود زیرساخت های خدماتی (آب، برق، حمل ونقل و فناوری اطلاعات ارتباطات) و نرخ بازگشت سرمایه گذاری (Return on Investment – ROI) در نواحی نوسازی شهری ایران است. سرمایه گذاران در پروژه های نوسازی به محیط زیرساختی پایدار و کارآمد نیاز دارند؛ بنابراین شناخت دقیق تاثیر هر یک از این زیرساخت ها بر بازده می تواند پایه ای برای تصمیم گیری های استراتژیک برنامه ریزان شهری و سیاست گذاران باشد.پژوهش به صورت مقطعی (cross sectional) با بهره گیری از داده های ثانویه انجام شد. داده های عددی مربوط به کیفیت زیرساخت ها از گزارش های رسمی وزارت راه و شهرسازی، سازمان آب و فاضلاب، سازمان انرژی الکتریسیته و مرکز اطلاعات ICT استخراج شد و برای هر ناحیه نوسازی به صورت شاخص ترکیبی (IQ Water، IQ Power، IQ Transport و IQ ICT) محاسبه گردید. داده های مالی پروژه های نوسازی (دوره ۱۳۹۸ ۱۴۰۳) از سامانه گزارش های مالی وزارت اقتصاد گردآوری شد و ROI به صورت نسبت سود خالص به مجموع هزینه های سرمایه گذاری محاسبه شد. علاوه بر این، متغیرهای کنترل شامل جمعیت، تولید ناخالص داخلی سرانه و وجود مشوق های مالی (معافیت های مالیاتی، تسهیلات بانکی) در مدل گنجانده شدند.تحلیل های آماری با نرم افزارهای SPSS ۲۹ و Stata ۱۸ انجام شد. ابتدا، هم خطی میان متغیرهای مستقل با آزمون VIF بررسی شد (مقدار VIF ≤ ۳) و سپس نرمالیتی خطاها با آزمون Kolmogorov Smirnov (p > ۰.۰۵) و هم هوموسکدستیک بودن با آزمون Breusch Pagan (p > ۰.۰۵) تایید گردید. نتایج رگرسیون خطی چندمتغیره نشان داد که بهبود کیفیت زیرساخت برق، با ضریب ۰.۳۲ و سطح معناداری p < ۰.۰۰۱، بزرگ ترین اثر مثبت را بر ROI دارد؛ به عبارت دیگر، هر افزایشی یک درصدی در IQ Power باعث افزایش ۰.۳۲ درصدی در نرخ بازگشت سرمایه می شود. زیرساخت حمل ونقل نیز اثر مثبت معناداری (ضریب ۰.۲۱، p ≈ ۰.۰۳۴) داشته و نشان می دهد بهبود دسترسی و کارایی حمل ونقل می تواند بازده سرمایه گذاری را ارتقا دهد. در مقابل، شاخص های آب و ICT تاثیر معناداری نشان ندادند (p = ۰.۴۴ و p = ۰.۱۰ به ترتیب)؛ این مورد ممکن است به یکنواختی نسبی دسترسی در نواحی مورد بررسی مربوط شود. مدل با مقدار R² برابر ۰.۵۸، توان توضیحی مناسبی برای ۵۸ درصد از واریانس ROI دارد.محدودیت های اصلی پژوهش شامل استفاده از داده های تجمعی که ممکن است نوسانات محلی را مخفی کند، عدم گنجاندن متغیرهای سیاسی قانونی (قوانین اراضی، تعهدات مالی) و طبیعت مقطعی که مانع تعمیم نتایج به دوره های زمانی طولانی تر می شود، می باشد. در نتیجه، سرمایه گذاری هدفمند در بهبود کیفیت شبکه برق و توسعه زیرساخت های حمل ونقل عمومی به عنوان عوامل محرک اصلی برای افزایش بازده سرمایه گذاری در نواحی نوسازی پیشنهاد می گردد. توصیه می شود سیاست گذاران برنامه های تشویقی مالی (سوبسید، تسهیلات بانکی) را به گونه ای تنظیم کنند که پروژه های این دو زیرساخت در اولویت قرار گیرند. پژوهش های آینده می توانند با استفاده از داده های پانل و افزودن متغیرهای سیاسی قانونی اعتبار مدل را افزایند.

کلیدواژه ها:

زیرساخت های خدماتی ، بازگشت سرمایه گذاری (ROI) ، ناحیه نوسازی ، رگرسیون چندمتغیره ، تجزیه و تحلیل آماری ، برق ، حمل ونقل ، آب ، فناوری اطلاعات ارتباطات