واکاوی انعطاف پذیری عرصه های باز و بسته مدارس ابتدایی؛ نمونه موردی : مدرسه ابتدایی جدگال و نورالمبین

اهداف: مطالعات پایه و ادبیات موضوع نشان میدهد که کم توجهی به نقش فضاهای باز کارآمد در مدارس ابتدایی ایران موجب شده بخش قابل توجهی از ظرفیت آموزشی و تربیتی و محیطی این فضاها نادیده گرفته شود. هدف این مطالعه، تبیین نحوه ی سازمان دهی عرصه های باز و بسته در مدارس ابتدایی با تاکید بر مفهوم انعطاف پذیری فضایی و بررسی تاثیر آن بر ارتقای کیفیت محیط آموزشی و تعاملات اجتماعی است.روش ها : پژوهش حاضر بر مبنای استدلال منطقی با رویکرد توصیفی–تحلیلی انجام شده است. در مرحله ی نخست، مبانی نظری مرتبط با موضوع پژوهش از طریق مطالعات کتابخانه ای و مرور مقالات گردآوری و شاخص های اصلی انعطاف پذیری فضایی استخراج شد. در مرحله ی دوم، دو نمونه ی موردی شامل مدرسه ابتدایی نورالمبین در سمنان و مدرسه ابتدایی جدگال در چابهار، با رویکرد تطبیقی و بر اساس شاخص های به دست آمده تحلیل و مقایسه گردیدند. یافته ها: با بهره گیری از مقیاس های مختلف انعطاف پذیری فضایی در تلفیق عرصه های باز و بسته به منظور افزایش کیفیت محیط آموزشی دست یافته و سپس به بررسی تاثیر هر کدام از شاخص ها و نمودهای آن در نمونه های موردی مورد مطالعه پرداخته شد.نتیجه گیری: نتایج تحلیل نمونه ها نشان داد که انعطاف پذیری فضایی در ارتباط میان عرصه های باز و بسته نقش اساسی در ارتقای کیفیت محیط آموزشی دارد. رعایت اصول پیوستگی فضایی، تنوع عملکردی و سازگاری اقلیمی موجب ایجاد محیطی پویا، چندمنظوره و متناسب با نیازهای آموزشی و رفتاری دانش آموزان می شود. همچنین طراحی بر پایه ی انعطاف پذیری می تواند راهبردی موثر در بازآفرینی مدارس و دستیابی به فضاهای یادگیری پایدار و انسان محور به شمار آید.

کلیدواژه ها:

طراحی مدرسه ، انعطاف پذیری فضایی ، معمای بومی ، هویت اسلامی-ایرانی ، معماری اسلامی ، معماری ایرانی