بررسی شناختی نقش تعارض شناختی کنترل شده در افزایش عمق یادگیری مفاهیم علمی بدون افزایش بار شناختی در دانش آموزان ابتدایی

این مقاله به بررسی تحلیلی-شناختی نقش «تعارض شناختی کنترل شده» (Controlled Cognitive Conflict) در ارتقای عمق یادگیری مفاهیم علمی در دانش آموزان ابتدایی می پردازد، با تاکید بر چگونگی تسهیل این فرآیند بدون افزایش بار شناختی نامطلوب. آموزش علوم در مقطع ابتدایی اغلب با چالش یادگیری سطحی و حفظ طوطی وار مفاهیم انتزاعی مواجه است. نظریه های شناختی نشان می دهند که تعارض مفهومی محرک اصلی تغییر مفهومی است؛ اما اگر این تعارض بیش از حد شدید یا کنترل نشده باشد، می تواند بار شناختی بیرونی را به شدت افزایش داده و ظرفیت حافظه فعال را اشغال کند. این پژوهش با تلفیق نظریه تغییر مفهومی، نظریه بار شناختی (CLT) و مدل حافظه فعال، استدلال می کند که تنظیم دقیق میزان عدم تطابق شناختی (تعارض کنترل شده) می تواند به طور موثر بر فعال سازی و بازسازی طرحواره ها تاثیر بگذارد. این رویکرد، با تمرکز بر پردازش عمیق تر (Levels of Processing) و استفاده بهینه از منابع شناختی برای تبدیل بار ذاتی به بار زاینده، یادگیری مستحکم را بدون فراتر رفتن از محدودیت های حافظه فعال تقویت می کند. نتایج تحلیل نظری نشان می دهد که تعارض کنترل شده به عنوان یک کاتالیزور شناختی عمل کرده و یادگیرنده را وادار به مواجهه سازنده با اطلاعات متناقض می نماید