تجزیه و تحلیل برنامه های فرهنگی در مدارس

در نظام های آموزشی معاصر، برنامه های فرهنگی به عنوان پلی میان انتقال دانش صرف و پرورش هویت، ارزش ها و توانمندی های اجتماعی دانش آموزان شناخته می شوند؛ این برنامه ها پتانسیل تقویت حس تعلق به جامعه، درک تنوع فرهنگی و شکل گیری هویت جمعی را در فضای مدرسه فراهم می آورند. اهمیت این برنامه ها در شرایطی دوچندان می شود که جامعه با چالش هایی چون جهانی شدن یک سویه، مایع شدن مرزهای فرهنگی و کمرنگ شدن هویت های محلی روبه روست؛ مدرسه در چنین بستری می تواند با اجرای برنامه های فرهنگی آگاهانه و بومی سازی شده، فضایی برای بازتولید معنا، انتقال ارزش های اصیل و در عین حال گفت وگویی با فرهنگ های دیگر فراهم کند تا دانش آموزان نه به عنوان مصرف کنندگان منفعل فرهنگ، بلکه به عنوان تولیدکنندگان آگاه و مسئولیت پذیر آن پرورش یابند. تنوع فرهنگی درون مدارس که در جوامع چندفرهنگی و چندزبانه بیش از پیش آشکار است مستلزم طراحی برنامه هایی انعطاف پذیر و شمول گراست که تمام گروه های فرهنگی را در بر گرفته و از تک فرهنگی سازی جلوگیری کند، اما بسیاری از برنامه ها همچنان بر فرهنگ غالب تمرکز دارند و سایر صداها را حاشیه ای می سازند. این شکاف میان پتانسیل بالقوه ی برنامه های فرهنگی و اجرای واقعی آن ها، ضرورت تجزیه و تحلیل دقیق این برنامه ها را آشکار می سازد؛ تحلیلی که فراتر از توصیف سطحی فعالیت ها، به بررسی اهداف پنهان و آشکار، محتوای انتقال یافته، میزان مشارکت واقعی دانش آموزان، و تاثیر بلندمدت این برنامه ها بر شکل گیری نگرش ها و رفتارهای فرهنگی بپردازد تا بتواند راهگشای طراحی برنامه هایی باشد که نه تنها فرهنگ را جشن بگیرند، بلکه آن را به ابزاری زنده برای رشد انسانی و اجتماعی تبدیل کنند.

کلیدواژه ها:

برنامه های فرهنگی ، مدارس ، هویت فرهنگی ، پرورش ارزش ها ، فضای آموزشی