تحلیل شناختی نقش شیوه تدریس معلم در تنظیم بار شناختی دانش آموزان در کلاس های پرجمعیت

کلاس های پرجمعیت یکی از واقعیت های ساختاری نظام آموزش وپرورش ایران هستند که پیامدهای مستقیم و غیرمستقیمی بر کیفیت یادگیری دانش آموزان دارند. در این میان، شیوه تدریس معلم به عنوان متغیر کلیدی می تواند نقش تعیین کننده ای در تنظیم یا تشدید بار شناختی دانش آموزان ایفا کند. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی–شناختی و مبتنی بر نظریه بار شناختی، به بررسی نقش شیوه های مختلف تدریس در مدیریت ظرفیت محدود حافظه فعال دانش آموزان در کلاس های پرجمعیت می پردازد. روش پژوهش، تحلیل نظری–مدل سازی مفهومی است و با اتکا به مفاهیمی چون بار شناختی درون زاد، برون زاد و زاینده، حافظه فعال، طرح واره ها و یادگیری خودتنظیم گر، الگویی تحلیلی برای تبیین کیفیت یادگیری ارائه می شود. یافته های تحلیلی نشان می دهد که غلبه شیوه های تدریس معلم محور و خطی در کلاس های پرجمعیت، منجر به افزایش بار شناختی برون زاد، اشباع حافظه فعال و کاهش یادگیری معنادار می شود؛ در حالی که تدریس ساخت یافته، تعاملی و طرح واره محور می تواند حتی در شرایط تراکم بالای کلاس، بار شناختی را تنظیم و کیفیت یادگیری را حفظ کند. نتایج پژوهش، دلالت های مهمی برای بازنگری در سیاست های آموزشی و توانمندسازی حرفه ای معلمان دارد