تحلیل شناختی تعامل معلم–دانش آموز و تاثیر آن بر خودتنظیمی یادگیری در محیط کلاس

خودتنظیمی یادگیری به عنوان یکی از مولفه های کلیدی یادگیری پایدار، نقش تعیین کننده ای در کیفیت پردازش شناختی دانش آموزان ایفا می کند. با این حال، شواهد آموزشی نشان می دهد که بخش قابل توجهی از دانش آموزان در محیط کلاس، یادگیرندگانی وابسته و فاقد مهارت های خودتنظیمی باقی می مانند. از منظر علوم شناختی، یکی از عوامل بنیادین این مسئله، کیفیت تعامل معلم–دانش آموز و نحوه سازمان دهی شناختی فرآیند تدریس است. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی–شناختی و مبتنی بر نظریه یادگیری خودتنظیم گر، بار شناختی و حافظه فعال، به بررسی نقش تعاملات آموزشی در شکل گیری یا تضعیف خودتنظیمی یادگیری می پردازد. روش پژوهش، تحلیل نظری و مدل سازی مفهومی است و با اتکا به ادبیات پژوهشی معتبر فارسی انجام شده است. یافته های تحلیلی نشان می دهد که تعاملات معلم محور، کنترل گر و انتقال محور، با افزایش بار شناختی برون زاد و کاهش فرصت های پایش شناختی، منجر به تضعیف خودتنظیمی می شوند؛ در حالی که تعاملات هدایت شده، بازخوردمحور و مشارکتی، زمینه رشد خودتنظیمی و یادگیری عمیق را فراهم می کنند. نتایج پژوهش بر ضرورت بازطراحی الگوهای تعامل آموزشی در کلاس درس تاکید دارند.