نقش خانواده در ایجاد خودکارآمدی و تاثیر آن بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

مقدمه و هدف:خودکارآمدی تحصیلی به عنوان یکی از مهم ترین سازه های انگیزشی–شناختی، نقش تعیین کننده ای در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ایفا می کند. خانواده به عنوان نخستین و پایدارترین نهاد اجتماعی، بستر اصلی شکل گیری باورهای خودکارآمدی در کودکان و نوجوانان محسوب می شود. نگرش ها، شیوه های فرزندپروری، حمایت عاطفی، انتظارات تحصیلی و الگوهای رفتاری والدین می توانند به طور مستقیم و غیرمستقیم بر ادراک دانش آموزان از توانمندی های خود اثرگذار باشند. هدف این پژوهش بررسی نقش خانواده در ایجاد و تقویت خودکارآمدی و تبیین تاثیر آن بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان است.روش شناسی:پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی و بر پایه مطالعات نظری و شواهد پژوهشی انجام شده است. متغیرهای اصلی شامل حمایت خانوادگی، سبک های فرزندپروری، خودکارآمدی تحصیلی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مورد تحلیل قرار گرفته و روابط میان آن ها در چارچوب الگوهای روان شناسی تربیتی تبیین شده است.یافته ها:یافته ها نشان می دهد خانواده هایی که از سبک فرزندپروری مقتدرانه، ارتباط موثر، حمایت هیجانی و انتظارات تحصیلی واقع بینانه برخوردارند، زمینه رشد خودکارآمدی تحصیلی بالاتری را در فرزندان خود فراهم می کنند. خودکارآمدی بالا موجب افزایش انگیزش درونی، پشتکار، تنظیم هیجانی، استفاده از راهبردهای یادگیری موثر و در نهایت ارتقای عملکرد تحصیلی دانش آموزان می شود. در مقابل، فقدان حمایت خانوادگی، سبک های فرزندپروری سهل گیر یا مستبد و انتظارات نامتناسب می تواند منجر به کاهش خودکارآمدی و افت تحصیلی گردد.نتیجه گیری:نتایج این مطالعه بر اهمیت نقش خانواده در شکل دهی باورهای خودکارآمدی و تاثیر غیرقابل انکار آن بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان تاکید دارد. ارتقای آگاهی والدین نسبت به نقش حمایتی خود و ایجاد تعاملات سازنده خانوادگی می تواند به عنوان راهبردی موثر در بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان مورد توجه نظام آموزشی قرار گیرد. توجه به مداخلات خانواده محور می تواند گامی اساسی در افزایش خودکارآمدی و موفقیت تحصیلی دانش آموزان باشد.

کلیدواژه ها:

خانواده ، خودکارآمدی تحصیلی ، پیشرفت تحصیلی ، سبک های فرزندپروری ، حمایت خانوادگی ، دانش آموزان