تحلیل نقش مدیریت یادگیری مدرسه ای در شکل گیری «احساس تعلق تحصیلی» دانش آموزان ابتدایی دوره اول

احساس تعلق تحصیلی به عنوان یکی از مهم ترین سازه های عاطفی-اجتماعی در تجربه یادگیری دانش آموزان، به ویژه در دوره اول ابتدایی (پایه های اول تا سوم)، نقش تعیین کننده ای در شکل گیری نگرش مثبت به مدرسه، انگیزه درونی، مشارکت فعال و سلامت روان کودک دارد. هدف اصلی این مقاله مروری، تحلیل نقش مدیریت یادگیری مدرسه ای در تقویت یا تضعیف احساس تعلق تحصیلی دانش آموزان این دوره سنی است. مدیریت یادگیری مدرسه ای در این پژوهش در پنج بعد اصلی مورد بررسی قرار گرفت: رهبری آموزشی و هدایت کلاس، برنامه ریزی و سازماندهی فعالیت های یادگیری، نظارت و ارزیابی پیشرفت، توسعه حرفه ای معلمان، و ایجاد فرهنگ یادگیری مثبت. علاوه بر این، دو حوزه مکمل یعنی روابط اجتماعی و همبستگی دانش آموزان و فضای روانی-محیطی مدرسه نیز به عنوان عوامل واسطه ای و زمینه ای تحلیل شدند. یافته های مرور ادبیات نشان می دهد که مدیریت یادگیری مدرسه ای از طریق ایجاد فرصت های موفقیت متنوع، تقویت روابط حمایتی معلم-دانش آموز و دانش آموز-دانش آموز، استفاده از ارزیابی توصیفی و بازخوردهای مشوق، طراحی فعالیت های پرورشی و فوق برنامه فراگیر (هنری، ورزشی، مهارت های زندگی)، و توجه ویژه به تفاوت های فردی و نیازهای خاص، می تواند به شکل معناداری احساس پذیرش، ارزشمندی، امنیت عاطفی و اتصال به محیط مدرسه را در کودکان ۶ تا ۹ ساله افزایش دهد. برعکس، مدیریت سنتی، متمرکز بر کنترل و نمره محور، برنامه ریزی فاقد انعطاف، بازخوردهای منفی یا مقایسه ای، و فضای روانی ناامن یا رقابتی، از عوامل اصلی کاهش تعلق تحصیلی در این مقطع حساس به شمار می روند. نتایج این مرور حاکی از آن است که در دوره اول ابتدایی، ابعاد عاطفی و اجتماعی مدیریت یادگیری (به ویژه کیفیت روابط انسانی، فرهنگ پذیرش و فرصت های تجربه موفقیت غیرتحصیلی) تاثیر قوی تری نسبت به ابعاد صرفا شناختی و محتوایی دارند. بنابراین، تاکید بر آموزش مدیران و معلمان در زمینه رهبری عاطفی-حمایتی، طراحی فعالیت های مشارکتی و خلاقانه، و جایگزینی نظام ارزیابی رقابتی با ارزیابی رشد محور، از راهبردهای کلیدی برای ارتقای احساس تعلق تحصیلی پیشنهاد می شود. این مقاله در نهایت بر ضرورت تغییر نگاه از مدیریت اداری به مدیریت یادگیری فراگیر و انسان محور در مدارس ابتدایی تاکید می کند و پیشنهاد می دهد که مداخلات مدرسه محور با تمرکز بر دوره اول ابتدایی می تواند اثرات بلندمدت مثبتی بر مسیر تحصیلی و روانی دانش آموزان داشته باشد.

کلیدواژه ها:

احساس تعلق تحصیلی ، مدیریت یادگیری مدرسه ای ، دوره اول ابتدایی ، روابط معلم-دانش آموز ، فعالیت های پرورشی ، ارزیابی توصیفی.