نقش معلمان در تشویق دانش آموزان به طرح سوال

چکیده طرح سوال به عنوان یکی از مولفه های اصلی یادگیری فعال و تفکر انتقادی، جایگاه ویژه ای در فرآیند آموزش و پرورش دارد. با این حال، شواهد نشان می دهد که در کلاس های درس، دانش آموزان به ندرت سوال می پرسند و معلمان نیز به ندرت از آن ها تشویق می کنند تا پرسشگری کنند. این پژوهش با هدف واکاوی نقش معلمان در تشویق دانش آموزان به طرح سوال و شناسایی موانع و چالش های موجود در این مسیر انجام شده است. روش پژوهش کیفی و از نوع مطالعه موردی-توصیفی است. داده ها از طریق مشاهده کلاس های درس و مصاحبه با معلمان و دانش آموزان مقطع متوسطه شهر تهران گردآوری و با روش تحلیل مضمون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. یافته ها نشان می دهد که نگرش معلمان، سبک مدیریت کلاس، فشار زمانی و برنامه درسی، و ترس از دست دادن کنترل کلاس از جمله عوامل موثر بر طرح سوال هستند. همچنین، معلمان با ایجاد فضای امن، استفاده از روش های سقراطی و ارزش گذاری به پرسشگری می توانند انگیزه دانش آموزان را افزایش دهند. نتایج حاصله حاکی از آن است که تغییر نقش معلم از انتقال دهنده دانش به تسهیل گر، شرط لازم برای پرورش فرهنگ پرسشگری در کلاس درس است.

کلیدواژه ها:

طرح سوال ، نقش معلم ، یادگیری فعال ، تفکر انتقادی ، مدیریت کلاس ، پرسشگری آموزشی ، تعامل کلاسی.