رویکردهای نوین یادگیری فعال در نظام آموزشی

تحولات شتابان جهان معاصر، به ویژه در حوزه دانش، فناوری و ارتباطات، نظام های آموزشی را با چالش های بنیادین مواجه ساخته است. در چنین شرایطی، رویکردهای سنتی مبتنی بر انتقال یک سویه اطلاعات دیگر پاسخگوی نیازهای یادگیرندگان و اقتضائات جامعه دانشی نیستند. یکی از مهم ترین پاسخ های نظری و عملی به این چالش، توجه به رویکردهای نوین یادگیری فعال است؛ رویکردهایی که یادگیرنده را از جایگاه منفعل خارج کرده و او را به عنصر مرکزی فرایند یاددهی–یادگیری تبدیل می کنند. یادگیری فعال بر مشارکت ذهنی، تعامل اجتماعی، حل مسئله، تفکر انتقادی و ساخت معنا توسط یادگیرنده تاکید دارد و تلاش می کند زمینه ای فراهم آورد تا یادگیری به تجربه ای عمیق، پایدار و معنادار تبدیل شود. پژوهش های متعدد نشان داده اند که به کارگیری رویکردهای یادگیری فعال می تواند به بهبود کیفیت یادگیری، افزایش انگیزش، تقویت خودتنظیمی و توسعه مهارت های شناختی و فراشناختی منجر شود. با این حال، تحقق عملی این رویکردها مستلزم بازاندیشی در نقش معلم، طراحی محیط های یادگیری انعطاف پذیر و تغییر نگرش های حاکم بر ارزشیابی آموزشی است. مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی–توصیفی به بررسی رویکردهای نوین یادگیری فعال در نظام آموزشی می پردازد و می کوشد ضمن تبیین مبانی نظری این رویکردها، اهمیت و کارکردهای آن ها را در ارتقای فرایند یاددهی–یادگیری روشن سازد. نتایج این بررسی می تواند مبنایی برای سیاست گذاری آموزشی، برنامه ریزی درسی و بهبود شیوه های تدریس در سطوح مختلف آموزشی فراهم آورد.واژگان کلیدی:یادگیری فعال، رویکردهای نوین آموزشی، مشارکت یادگیرنده