از آموزش ایستا تا یادگیری پویا: تبیین تحول پارادایمی در فرایند یاددهی–یادگیری معاصر

در دهه های اخیر، آموزش به عنوان یکی از بنیادی ترین نهادهای اجتماعی، با تغییرات عمیق و چندلایه ای مواجه شده است که ریشه در تحولات شناختی، فناورانه و اجتماعی دارد. در چنین بستری، الگوهای سنتی آموزش که بر انتقال خطی و یک سویه دانش استوارند، کارآمدی خود را در پاسخ گویی به نیازهای یادگیرندگان از دست داده اند. در مقابل، رویکردهای نوین یادگیری فعال با تاکید بر پویایی یادگیری، مشارکت ذهنی و اجتماعی یادگیرنده و ساخت معنا، به عنوان بدیلی اثربخش مطرح شده اند. این رویکردها یادگیری را فرایندی زنده، تعاملی و در حال تحول می دانند که در آن یادگیرنده نقش مرکزی در تولید و بازسازی دانش ایفا می کند. یادگیری فعال نه تنها به ارتقای کیفیت یادگیری و افزایش ماندگاری آموخته ها منجر می شود، بلکه زمینه ساز رشد مهارت هایی چون تفکر انتقادی، حل مسئله، خودتنظیمی و مسئولیت پذیری است. در این چارچوب، نقش معلم نیز از انتقال دهنده محتوا به طراح موقعیت های یادگیری و تسهیل گر فرایند اندیشیدن تغییر می یابد. مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی، به بررسی مبانی مفهومی یادگیری فعال و جایگاه آن در تحول فرایند یاددهی–یادگیری می پردازد و نشان می دهد که این رویکردها می توانند به بازتعریف اهداف، روش ها و پیامدهای آموزش در نظام های آموزشی معاصر بینجامند.واژگان کلیدییادگیری پویا، یادگیرنده محوری، تحول آموزشی