از معاونت تا مدیریت؛ مسیر مشترک تصمیم تا تدبیر

گذار از جایگاه معاونت به سطوح مدیریت ارشد در ساختارهای آموزشی و سازمانی، صرفا یک ارتقای سلسله مراتبی نیست، بلکه یک دگردگونی بنیادین در پارادایم های فکری، عملیاتی و شناختی رهبران آموزشی است. این مقاله با هدف تحلیل مسیر این تحول، از منظر «تصمیم» به مثابه عملگرای روزمره معاونت، تا «تدبیر» به مثابه استراتژی بلندمدت مدیریتی، چارچوبی مفهومی ارائه می دهد. معاونت اغلب به عنوان یک حوزه اجرایی متمرکز بر عملیات روزمره، نظارت بر رعایت آیین نامه ها، و تسهیل اجرای دستورالعمل های مدیر تعریف می شود. در این سطح، تمرکز بر کارایی عملیاتی، حل بحران های کوتاه مدت، و مدیریت منابع محدود است که نیازمند مهارت های «تصمیم گیری واکنشی» و اجرای دقیق است. با این حال، ورود به عرصه مدیریت، مستلزم جهشی کیفی به سمت «تدبیر» است؛ تدبیر که ریشه در بینش استراتژیک، پیش بینی روندهای آتی، توسعه فرهنگ سازمانی، و هدایت تغییرات ساختاری دارد. این مقاله استدلال می کند که چالش اصلی رهبران در این گذار، نه در کسب دانش فنی جدید، بلکه در تغییر بنیادین چارچوب ذهنی از رویکرد عملیاتی به رویکرد راهبردی است. معاونت بر «چگونگی انجام کار» متمرکز است، در حالی که مدیریت بر «چرایی انجام کار» و «به کجا رفتن» تاکید می ورزد. این تغییر نیازمند توسعه مهارت های پیچیده ای چون تفکر سیستمی، ظرفیت سازی برای عدم قطعیت، رهبری اخلاقی و توانایی تعامل موثر با ذی نفعان متعدد در سطوح کلان تر است. تحلیل نشان می دهد که شکست در درک این تمایز، اغلب منجر به «مدیریت های اجرایی شده» می شود که قادر به ایجاد تحول نیستند. موفقیت در این مسیر منوط به بازتعریف نقش، پذیرش مسئولیت کامل پیامدهای بلندمدت تصمیمات، و تبدیل شدن از یک مجری کارآمد به یک معمار آینده نگر سازمان است. این پژوهش با بررسی مبانی نظری تصمیم گیری و حکمرانی، مسیر عملیاتی و شناختی لازم برای این بلوغ حرفه ای را ترسیم می کند.

کلیدواژه ها:

معاونت آموزشی ، مدیریت مدرسه ، رهبری تحول آفرین ، تصمیم گیری استراتژیک ، تدبیر سازمانی ، گذار مدیریتی