طراحی و تبیین الگوی نقش معناساز و تبیینی دبیر در مواجهه با محتوای تولید شده توسط هوش مصنوعی در دوره متوسطه

پژوهش حاضر با هدف طراحی و تبیین الگوی نقش دبیر در معناسازی محتوای درسی دوره متوسطه با بهره گیری از هوش مصنوعی و در چارچوب رویکرد شایستگی محور تدوین شده است. با ظهور و گسترش هوش مصنوعی مولد، پارادایم های آموزشی از انتقال صرف اطلاعات به سمت فرایندهای پیچیده ساخت معنا تغییر جهت داده اند. مسئله اساسی این است که محتوای تولید شده توسط الگوریتم های هوش مصنوعی، علیرغم دقت فنی، فاقد ابعاد وجودی، اخلاقی و زمینه مند انسانی است که این امر منجر به بروز بحران معنا در یادگیری دانش آموزان دوره متوسطه می گردد. این تحقیق با اتخاذ رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون، به واکاوی نقش میانجی گرانه دبیر در سه لایه کلیدی شامل معناسازی شناختی (سازماندهی و تسهیل فهم)، معناسازی تربیتی-ارزشی (تزریق اخلاق و غایت مندی) و معناسازی هویتی-اجتماعی (پیوند دانش با زیست جهان دانش آموز) می پردازد. روش شناسی پژوهش بر مبنای مطالعه اسنادی و مصاحبه های عمیق با نخبگان حوزه تعلیم و تربیت استوار است که طی آن، داده ها در فرایند سه مرحله ای کدگذاری باز، محوری و انتخابی مورد واکاوی قرار می گیرند. یافته های نظری پژوهش نشان دهنده لزوم گذار از مفهوم هوش مصنوعی به هوش تربیتی معلم است؛ به گونه ای که دبیر نه به عنوان رقیب تکنولوژی، بلکه به عنوان معمار معنا و تنظیم گر تربیتی محتوا عمل کند. نوآوری این پژوهش در ارائه مدلی مفهومی است که شایستگی های نوین معلمان را در عصر هوش مصنوعی بر اساس هویت بخشی به دانش و تبیین نسبت میان انسان و ماشین تعریف می کند. نتایج این مطالعه می تواند به عنوان چارچوبی راهبردی برای بازنگری در برنامه های تربیت معلم و تدوین استانداردهای نوین آموزشی در مدارس هوشمند مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، معناسازی محتوا ، هوش تربیتی ، نقش تبیینی دبیر ، دوره متوسطه ، تربیت انسان محور ، بحران معنا.