بازآفرینی آموزش مفاهیم انتزاعی فیزیک در مدارس با تاکید بر نقش دبیر در شکل گیری مدل های ذهنی دانش آموزان

آموزش مفاهیم بنیادی و انتزاعی فیزیک در مقاطع متوسطه همواره یکی از چالش برانگیزترین حوزه ها در آموزش علوم بوده است. مفاهیمی نظیر میدان، نیرو، انرژی، و ساختار ماده، که فاقد مصادیق عینی و ملموس مستقیم در محیط روزمره دانش آموزان هستند، غالبا منجر به شکل گیری مدل های ذهنی نادرست یا ساده انگارانه می شوند. این پژوهش با هدف بررسی و ارائه راهکارهایی برای بازآفرینی روش های تدریس این مفاهیم انتزاعی، بر مبنای رویکردهای شناختی نظیر سازه گرایی اجتماعی، نظریه تغییر مفهومی (Conceptual Change Theory)، و اهمیت مدل های ذهنی (Mental Models) دانش آموزان طراحی شده است. روش شناسی پژوهش حاضر، ترکیبی و مبتنی بر تحلیل کیفی و کمی تجارب آموزشی و مرور نظام مند ادبیات مرتبط است. نتایج حاکی از آن است که رویکردهای سنتی مبتنی بر انتقال دانش، در مواجهه با این مفاهیم شکست می خورند، در حالی که استفاده از ابزارهای مدل سازی، آزمایش های هدایت شده مفهومی، و ترویج تعامل فعال دانش آموزان، نقش محوری در تسهیل تغییرات مفهومی لازم دارد. همچنین، نقش دبیر فیزیک به عنوان تسهیل گر و ناظر بر تکامل مدل های ذهنی دانش آموزان، حیاتی تلقی می شود. این مقاله ساختار جامعی از مبانی نظری تا راهکارهای عملی را برای ارتقاء درک عمیق دانش آموزان از جهان فیزیکی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

آموزش فیزیک ، مفاهیم انتزاعی ، مدل های ذهنی ، تغییر مفهومی ، سازه گرایی ، یادگیری فعال.