نقش هوش مصنوعی در اجرای سند تحول بنیادین: از تهدید ابزارهای غربی تا فرصت سازی بومی

این مقاله به بررسی تنش های بنیادین و جنجالی کاربست فناوری هوش مصنوعی در چارچوب سند تحول بنیادین آموزش و پرورش ایران می پردازد. در حالی که سند تحول بر تربیت «انسان مومن، متعهد، خلاق و کارآفرین» منطبق با فرهنگ اسلامی-ایرانی تاکید دارد، بیشتر پلتفرم های پیشروی هوش مصنوعی آموزشی، ریشه در ارزش ها، داده ها و اهداف غربی دارند. این پژوهش با رویکردی تحلیلی-انتقادی، استدلال می کند که ورود بی ضابطه این ابزارها، نه تنها می تواند به یک «تهاجم نرم الگوریتمی» و تضعیف آرمان های تربیتی سند بینجامد، بلکه شکاف دیجیتالی را عمیق تر ساخته و نظام آموزشی را با یک دوگانگی غیرقابل حل روبرو کند. در مقابل، پروژه های شتاب زده و اغلب نمایشی برای تولید «هوش مصنوعی بومی» نیز تاکنون نتوانسته اند پاسخی واقعی به این چالش دهند. این مقاله، این تقابل را به مثابه یک میدان نبرد ایدئولوژیک جدید تحلیل کرده و پیامدهای آن برای آینده آموزش در ایران را بررسی می کند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، سند تحول بنیادین ، تهاجم فرهنگی ، الگوریتم ، تربیت اسلامی-ایرانی ، هوش مصنوعی بومی ، شکاف دیجیتالی ، اخلاق فناوری