بررسی تاثیر ذهن آگاهی شناختی بر کنترل توجه پایدار، تنظیم هیجان و عملکرد شناختی تحصیلی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر ذهن آگاهی شناختی بر کنترل توجه پایدار، تنظیم هیجان و عملکرد شناختی تحصیلی دانش آموزان دوره متوسطه دوم شهر قزوین در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۳ انجام شد. این پژوهش از نوع توصیفی–همبستگی و علی–پیش بین بود و روابط بین متغیرهای ذهن آگاهی شناختی به عنوان متغیر مستقل و کنترل توجه پایدار، تنظیم هیجان و عملکرد شناختی تحصیلی به عنوان متغیرهای وابسته مورد بررسی قرار گرفت. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش آموزان متوسطه دوم مدارس دولتی شهر قزوین بود که بر اساس آمار تقریبی آموزش و پرورش حدود ۴۵۰۰ نفر برآورد شد و نمونه پژوهش ۲۵۰ دانش آموز (۱۲۳ پسر و ۱۲۷ دختر) با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه ذهن آگاهی براون و رایان (۲۰۰۳) برای سنجش ذهن آگاهی شناختی، مقیاس توجه پایدار کانرز (۱۹۹۸) برای اندازه گیری کنترل توجه پایدار، پرسشنامه تنظیم هیجان گراس و جان (۲۰۰۳) برای ارزیابی تنظیم هیجان و پرسشنامه عملکرد شناختی تحصیلی نیهوف (۲۰۱۴) برای سنجش عملکرد شناختی تحصیلی بود که پایایی و روایی آن ها در جمعیت های دانش آموزی پیشین تایید شده است. داده ها پس از جمع آوری با استفاده از تحلیل رگرسیون خطی ساده و چندمتغیره مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته های پژوهش نشان داد ذهن آگاهی شناختی اثر مثبت و معناداری بر کنترل توجه پایدار دارد (p<۰.۰۱, β=۰.۶۵, R²=۰.۴۲) و دانش آموزانی که سطح بالاتری از ذهن آگاهی داشتند، توانایی بیشتری در حفظ تمرکز طولانی مدت و مدیریت حواس پرتی نشان دادند. همچنین، ذهن آگاهی شناختی تاثیر معناداری بر تنظیم هیجان داشت (p<۰.۰۱, β=۰.۵۸, R²=۰.۳۴) و موجب افزایش توانایی دانش آموزان در مدیریت هیجان های منفی و کاهش واکنش های تکانشی مرتبط با فشارهای تحصیلی شد. یافته ها همچنین نشان داد ذهن آگاهی شناختی تاثیر مثبت و معناداری بر عملکرد شناختی تحصیلی دارد (p<۰.۰۱, β=۰.۶۲, R²=۰.۳۸) و به بهبود حافظه کاری، انعطاف پذیری شناختی و توانایی حل مسئله دانش آموزان منجر شد. یافته ها نشان می دهند که آموزش و تقویت مهارت های ذهن آگاهی شناختی می تواند به عنوان یک راهکار موثر در ارتقای توانایی های توجهی، مدیریت هیجان و عملکرد شناختی تحصیلی دانش آموزان در مدارس متوسطه مورد استفاده قرار گیرد و محیط های آموزشی حمایت گر و مثبت ایجاد کند که یادگیری عمیق و خودتنظیمی شناختی را تقویت نماید.

کلیدواژه ها:

ذهن آگاهی شناختی ، کنترل توجه پایدار ، تنظیم هیجان ، عملکرد شناختی تحصیلی ، دانش آموزان