بررسی نقش آموزش های شهروندی مبتنی بر آموزه های تعلیم و تربیت اسلامی در ارتقای سرمایه اجتماعی و انسجام جامعه (مطالعه موردی شهروندان شهر زاهدان)

سرمایه اجتماعی و انسجام جامعه از مولفه های کلیدی توسعه پایدار و ارتقای کیفیت زندگی اجتماعی محسوب می شوند. در این میان، آموزش های شهروندی به عنوان ابزاری برای نهادینه سازی ارزش ها، هنجارها و رفتارهای مطلوب اجتماعی، نقش بی بدیلی ایفا می کنند. این پژوهش با هدف بررسی نقش آموزش های شهروندی مبتنی بر آموزه های تعلیم و تربیت اسلامی در ارتقای سرمایه اجتماعی و انسجام جامعه با مطالعه موردی شهروندان شهر زاهدان انجام شده است. روش تحقیق، از نوع توصیفی-پیمایشی و جامعه آماری شامل شهروندان بالای ۱۸ سال مناطق مختلف شهر زاهدان است که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و با پرسشنامه محقق ساخته مورد سنجش قرار گرفتند. پرسشنامه ها پس از تایید روایی صوری و محتوایی توسط متخصصان و سنجش پایایی با آلفای کرونباخ، به بررسی سه متغیر اصلی میزان بهره مندی از آموزش های شهروندی اسلامی، سطح سرمایه اجتماعی (اعتماد، مشارکت، آگاهی) و میزان انسجام اجتماعی (همبستگی، تعامل، وفاق) پرداختند. یافته ها نشان داد که بین بهره مندی از آموزش های شهروندی مبتنی بر آموزه های اسلامی با سطح سرمایه اجتماعی و انسجام اجتماعی شهروندان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. همچنین، مولفه هایی مانند تاکید بر اخلاق مداری، مسئولیت پذیری اجتماعی، عدالت خواهی و احترام به حقوق دیگران در آموزه های اسلامی، بیشترین تاثیر را در تقویت اعتماد عمومی و احساس تعلق جمعی داشته اند. این پژوهش نتیجه می گیرد که بازخوانی و روزآمدسازی نظام آموزش شهروندی با اتکا به مبانی غنی اسلامی-ایرانی می تواند به عنوان راهبردی موثر در مواجهه با چالش های جامعه ای چون کاهش سرمایه اجتماعی و شکاف های هویتی عمل کند.

کلیدواژه ها:

آموزش شهروندی ، تعلیم و تربیت اسلامی ، سرمایه اجتماعی ، انسجام اجتماعی ، شهروندان زاهدان ، اعتماد اجتماعی ، مشارکت اجتماعی.