بررسی رابطه بین هوش هیجانی و خودکارآمدی معلمان با کیفیت تدریس آنان

کیفیت تدریس به عنوان عامل کلیدی در اثربخشی نظام آموزشی، تحت تاثیر ویژگی های روانشناختی معلمان قرار دارد. این پژوهش با هدف بررسی رابطه بین هوش هیجانی و خودکارآمدی معلمان با کیفیت تدریس آنان انجام شد. روش تحقیق، توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی معلمان مقاطع مختلف تحصیلی شهر شیراز در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود که از میان آن ها، ۳۵۰ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از سه پرسشنامه استاندارد استفاده شد: پرسشنامه هوش هیجانی شوت (برای سنجش مولفه های ارزیابی و ابراز هیجان، تنظیم هیجان و بهره برداری از هیجان)، پرسشنامه خودکارآمدی تدریس تیچرنس (برای سنجش باور معلمان به توانایی شان در مدیریت کلاس، راهبردهای تدریس و مشارکت دانش آموزان) و پرسشنامه کیفیت تدریس سراج (برای ارزیابی کیفیت تدریس در ابعاد طراحی آموزشی، اجرا، ارتباط و ارزشیابی). پایایی ابزارها با ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۰/۸۶، ۰/۹۱ و ۰/۸۹ محاسبه شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و به کمک روش های همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که بین هوش هیجانی و خودکارآمدی معلمان با کیفیت تدریس آنان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (۰/۰۱>P). همچنین، نتایج تحلیل رگرسیون حاکی از آن بود که متغیرهای هوش هیجانی و خودکارآمدی در مجموع ۵۸ درصد از واریانس کیفیت تدریس را تبیین می کنند، که سهم خودکارآمدی در این پیش بینی قوی تر بود. این نتایج موید اهمیت ویژگی های روانشناختی در عملکرد حرفه ای معلمان است. بر این اساس، گنجاندن آموزش های تقویت هوش هیجانی و خودکارآمدی در برنامه های توسعه حرفه ای معلمان می تواند به ارتقای کیفیت تدریس و در نهایت، بهبود نظام آموزشی بینجامد.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، خودکارآمدی معلمان ، کیفیت تدریس ، معلمان ، روان شناسی تربیتی ، تدریس اثربخش