بررسی تطبیقی مبانی و چالش های حقوقی طرح های آمایش سرزمین و برنامه ریزی شهری در ایران با تاکید بر قوانین ثبتی و اسناد مالکیت

طرح های آمایش سرزمین و برنامه ریزی شهری به عنوان ابزارهای کلان مدیریت توسعه فضایی، نقش تعیین کننده ای در توزیع عادلانه جمعیت، فعالیت ها و منابع در سطح ملی و منطقه ای ایفا می کنند. با این حال، کارآمدی این طرح ها در گرو هماهنگی و پیوند عمیق با ساختار حقوقی و نظام ثبتی حاکم بر زمین و مالکیت است. این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی مبانی و چالش های حقوقی طرح های آمایش سرزمین و برنامه ریزی شهری در ایران با تاکید ویژه بر قوانین ثبتی و اسناد مالکیت انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعه کتابخانه ای اسناد بالادستی، قوانین و آرای مراجع ذی ربط است. یافته ها حاکی از وجود شکاف ها و ناهماهنگی های ساختاری میان اهداف کلان توسعه فضایی در طرح های آمایش و برنامه ریزی شهری از یک سو، و مقررات جزئی نگر، پراکنده و بعضا متعارض حقوق ثبتی و مالکیت از سوی دیگر است. چالش هایی مانند تعارض حدود ثبتی با عرصه و حریم طرح های شهری و ملی، ابهام در مالکیت اراضی ملی و دولتی، ضعف در سیستم یکپارچه اطلاعات زمین و نقصان ضمانت های اجرایی برای تحقق حقوقی طرح ها، به عنوان موانع اصلی شناسایی شدند. این پژوهش نتیجه می گیرد که بازنگری اساسی و یکپارچه سازی نظام های حقوقی، ثبتی و برنامه ریزی، ایجاد نهادهای میان بخشی قدرتمند و تقریب دیدگاه های رشته ای حقوق، جغرافیا و مدیریت شهری، ضرورتی انکارناپذیر برای تحقق توسعه متوازن و پایدار سرزمینی است.

کلیدواژه ها:

آمایش سرزمین ، برنامه ریزی شهری ، حقوق ثبتی ، اسناد مالکیت ، چالش های حقوقی ، توسعه فضایی ، قوانین ایران.