مطالعه کیفی نقش مدارس در شکل گیری هویت جنسیتی دانش آموزان

هدف این مطالعه کیفی، بررسی عمیق و توصیف نقش مدارس به عنوان نهادهای اجتماعی-فرهنگی در شکل گیری و تحول هویت جنسیتی دانش آموزان است. هویت جنسیتی، به عنوان درک فرد از خود به عنوان زن یا مرد یا طیف های بینابینی، در تعامل با بافت اجتماعی و نهادهای آموزشی شکل می گیرد. مدارس نه تنها مکان انتقال دانش، که عرصه ای برای بازتولید یا بازاندیشی هنجارها، نقش ها و انتظارات جنسیتی هستند. این پژوهش با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری و با استفاده از روش های کیفی شامل مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته با دانش آموزان، معلمان و اولیای تربیتی، و نیز مشاهده مشارکتی در محیط مدرسه، به دنبال کشف معنا و تجربه زیسته کنشگران آموزشی از فرآیند شکل گیری هویت جنسیتی است. یافته ها نشان می دهند که مدارس از طریق برنامه درسی آشکار و پنهان، تعاملات روزمره، الگوهای ارتباطی، تقسیم بندی های فضایی و فعالیت های فوق برنامه، به طور مستمر در حال انتقال پیام هایی درباره "مردانگی" و "زنانی" مطلوب هستند. این پیام ها گاه به تقویت کلیشه های سنتی می پردازند و گاه زمینه بروز مقاومت و بازتعریف هویت های جنسیتی را فراهم می کنند. مقاله حاضر بر آن است تا با واکاوی این فرآیندهای پیچیده، درکی انتقادی از عملکرد مدارس در این حوزه ارائه دهد و ضرورت توجه آگاهانه و عادلانه به تنوع تجارب جنسیتی در فضای آموزشی را مورد تاکید قرار دهد.

کلیدواژه ها:

هویت جنسیتی ، مدرسه ، برنامه درسی پنهان ، کلیشه های جنسیتی ، مطالعه کیفی ، اجتماعی سازی ، آموزش