مطالعه کیفی نقش معلمان در شکل گیری هویت ملی دانش آموزان مناطق دو زبانه

این پژوهش به مطالعه کیفی نقش معلمان در شکل گیری هویت ملی دانش آموزان مناطق دو زبانه می پردازد. مناطق دو زبانه به عنوان فضاهایی فرهنگی-زبانی پیچیده، صحنه تعامل و گاه تقابل عناصر هویت محلی و هویت ملی هستند. در این بافت، مدرسه و به ویژه معلم به عنوان عاملی کلیدی در چگونگی درک و تلفیق این دو سطح هویتی توسط دانش آموزان عمل می کند. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری، به بررسی عمیق تجارب، ادراکات و کنش های معلمان در ارتباط با مفهوم هویت ملی در کلاس های درس مناطق دو زبانه می پردازد. با استفاده از نمونه گیری هدفمند و معیار اشباع نظری، با بیست معلم شاغل در مناطق دو زبانه که دارای حداقل پنج سال سابقه تدریس بودند، مصاحبه های نیمه ساختیافته عمیق انجام شد. داده ها با روش تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها در قالب پنج مضمون اصلی سازماندهی شدند: نقش معلم به عنوان «سازنده پل ارتباطی» بین فرهنگ محلی و ملی، معلم در مقام «مفسر و واسط نمادهای ملی»، نقش دوگانه معلم به عنوان «حامل هویت محلی و مروج هویت ملی»، «چالش های احساسی-هویتی معلمان دو زبانه» و سرانجام، معلم به عنوان «طراح موقعیت های تلفیقی هویتی». تحلیل مضامین نشان داد که معلمان در مناطق دو زبانه نه ناقلان منفعل محتوای کتاب های درسی، بلکه کنشگرانی فعال و خودآگاه در عرصه هویت سازی هستند. آنان با انتخاب های زبانی (زبان محلی در مقابل فارسی)، تفسیر رویدادهای تاریخی، تاکید بر ارزش های مشترک یا تفاوت ها، و طراحی فعالیت های فرهنگی، به طور مستقیم و غیرمستقید بر شکل گیری هویت ترکیبی دانش آموزان تاثیر می گذارند. این نقش اغلب با تنش های درونی همراه است، چرا که معلمان خود درگیر مسائل هویتی مشابه دانش آموزان هستند. این مطالعه بر اهمیت حساسیت فرهنگی معلمان، لزوم حمایت نظام آموزشی از نقش میانجی گرانه آنان و ضرورت تدوین برنامه های درسی پاسخگو به بافت دو زبانه تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

هویت ملی ، مناطق دو زبانه ، نقش معلم ، پدیدارشناسی ، آموزش چندفرهنگی ، هویت ترکیبی