نقش ترتیبات نهادی در فرایند بازآفرینی بافت تاریخی با تاکید بر نقش آستان قدس رضوی در هسته تاریخی شهر مشهد

طی دهه ها، مشکل بافت های نابسامان بخش مرکزی شهرهای بزرگ جهان به عنوان یکی از اصلی ترین مسائل شهری بوده، موجب خروج جمعیت متوسط و پر درآمد از بخش مرکزی شهرها شده است. پژوهش حاضر با نیم نگاهی به این معضل در شهرهای ایران، به بررسی جنبه جدیدی از موضوع در شهر مشهد می پردازد. منابع مورد استفاده در پژوهش توصیفی– تحلیلی حاضر، شامل اسناد کتابخ آن های، گزارش های سازمانی و آمار رسمی است. نمونه آماری تحقیق عبارت است از: ویژگی های نهادی سازمان آستان قدس رضوی (شرکت مسکن سازان ثامن) و فضای کالبدی تولید شده در نوسازی بافت تاریخی پیرامون حرم مطهر. از نظر زمانی به دلیل تاثیرگذاری بیشتر طرح های متاخر، این پژوهش اقدامات پس از دهه ۷۰ شمسی در منطقه ثامن شهرداری مشهد را دربر می گیرد. بنابر مطالعات ادبیات موضوعی و فرضیه تحقیق، ترتیبات نهادی مولفه اصلی تبیین کننده مساله خواهد بود. متغییرهای بررسی شده در این زمینه عبارتند از: فرایند و رویکرد به مساله یابی، رویکرد به مساله رشد- حفاظت، الگوی مدیریت، جایگاه و سهم مشارکت کنندگان و تصمیم گیرندگان در شکل دهی به فضا، شیوه تخصیص منابع مالی، شیوه تخصیص فضا. نتیجه پژوهش نشان می دهد رژیم مسلط بر فرایند ساماندهی بافت پیرامون حرم مطهر مطابق با گونه رژیم شهری طرف تقاضا است. در همین راستا الگوی مدیریت و چیدمان تصمیم گیرندگان در این گونه از رژیم شرایط امتناع ساختاری آستان قدس رضوی از بازآفرینی حفاظت محور این پهنه را فراهم نموده است.

کلیدواژه ها:

مشهد ، منطقه ثامن ، بازآفرینی ، رژیم شهری ، آستان قدس رضوی