تاثیر کنشگری حرفه ای معلمان در تحقق آرمان های توسعه پایدار آموزشی

در قرن بیست ویکم، نظام های آموزشی جهانی با مسئولیتی خطیر مواجه اند: تربیت نسلی که نه تنها از دانش و مهارت های لازم برای دنیای در حال تحول برخوردار باشد، بلکه واجد آگاهی، نگرش و مسئولیت پذیری برای ساختن آینده ای عادلانه، صلح آمیز و سازگار با محیط زیست باشد. این رسالت در قالب اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد، به ویژه هدف چهارم آن با تاکید بر «آموزش با کیفیت، عادلانه و فراگیر برای همه» تبلور یافته است. با این حال، تحقق این اهداف بلندپروازانه در گروی تبدیل شدن آن ها از سطح اسناد کلان سیاستی به عمل در فضای واقعی کلاس های درس است و در این میانه، نقش معلمان به عنوان مجریان و مفسران اصلی برنامه های درسی، نقشی محوری و تعیین کننده است. معلمان دیگر تنها انتقال دهندگان دانش منفعل نیستند، بلکه به عنوان کنشگران حرفه ای و عاملان تغییر شناخته می شوند که با طرز فکر، اقدامات روزمره و شیوه های تدریس خود می توانند ارزش های توسعه پایدار مانند عدالت، برابری، احترام به تنوع و مسئولیت در قبال کره زمین را در دانش آموزان نهادینه کنند. مسئله اصلی اما این است که بسیاری از نظام های آموزشی، اگرچه در سطح شعار بر اهمیت توسعه پایدار تاکید می ورزند، اما از یک سو معلمان را با بار سنگینی از وظایف اداری، فشار آزمون های استاندارد و کمبود منابع مواجه می سازند و از سوی دیگر، آنان را برای ایفای این نقش خطیر به اندازه کافی توانمند، حمایت و مشارکت نمی دهند. فقدان آموزش های تخصصی در زمینه آموزش برای توسعه پایدار، نبود منابع درسی مناسب، ساختارهای متمرکز و انعطاف ناپذیر و در برخی موارد، بی تفاوتی یا مقاومت در برابر تغییر، از موانع اصلی بر سر راه معلمان برای عمل به این مسئولیت گسترده است. بنابراین، پرسش اساسی این مقاله این است که چگونه می توان شرایطی فراهم کرد تا معلمان از حالت مجریان دستورالعمل های ازپیش تعیین شده خارج شده و به معلمانی مسئولیت پذیر، آگاه و فعال تبدیل شوند که نه تنها محتوای درسی را آموزش می دهند، بلکه خود به الگوهایی زنده برای تفکر انتقادی، عمل اخلاقی و تعهد اجتماعی در راستای اهداف توسعه پایدار بدل گردند؟ پاسخ به این پرسش مستلزم بازنگری در سیاست های تربیت معلم، ایجاد فضای حمایتی در مدارس، به رسمیت شناختن اختیار حرفه ای معلمان و ایجاد شبکه های همکاری است تا معلمان بتوانند به عنوان قهرمانان خاموش تحول آموزشی، نقش خود را در دستیابی به آینده ای پایدار ایفا کنند.

کلیدواژه ها:

معلمان مسئولیت پذیر ، اهداف توسعه پایدار ، کنشگری حرفه ای ، آموزش برای توسعه پایدار ، عاملان تغییر آموزشی.