جامعه شناسی قدرت و نخبگان سیاسی ،با تاکید بر نقش روشنفکران دینی در مناقشات سیاسی ایران بعد از انقلاب

این مقاله به واکاوی ساختار قدرت و دینامیک نخبگان سیاسی در جمهوری اسلامی ایران با تمرکز بر نقش و جایگاه روشنفکران دینی در مناقشات سیاسی پس از انقلاب ۱۳۵۷ می پردازد. روش تحقیق حاضر کیفی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه ای است. نظریه های جامعه شناختی قدرت، به ویژه دیدگاه های مارکس، وبر و میشل فوکو، به عنوان چارچوب نظری برای تحلیل روابط قدرت و نحوه شکل گیری گفتمان های حاکم به کار رفته است. یافته ها نشان می دهد که روشنفکران دینی به عنوان بخشی از نخبگان فرهنگی-سیاسی، در بازتولید، چالش و بازتعریف مشروعیت نظام نقشی کلیدی داشته اند. این گروه با تکیه بر "اجتهاد دموکراتیک" و تفسیر نوین از دین، توانستند در سال های ابتدایی انقلاب در ساختار قدرت نفوذ یابند، اما به تدریج با تثبیت انحصارگرایی در ساختار سیاسی، به حاشیه رانده شدند و به نیرویی منتقد تبدیل گردیدند. مقاله نتیجه می گیرد که مناقشات بین روشنفکران دینی و نهادهای رسمی قدرت، عمدتا بر سر تعریف "مصلحت"، "دموکراسی" و "تفسیر از ولایت فقیه" بوده است که این امر نشان دهنده تنش همیشگی بین "قدرت روحانیت" و "قدرت روشنفکری" در تاریخ معاصر ایران است.

کلیدواژه ها:

جامعه شناسی قدرت ، نخبگان سیاسی ، روشنفکران دینی ، مناقشات سیاسی ، انقلاب اسلامی ، اجتهاد ، گفتمان سیاسی.