نقش کیفیت تعامل معلم–دانش آموز در شکل گیری و پایداری انگیزش تحصیلی در محیط های مدرسه ای

انگیزش تحصیلی یکی از بنیادی ترین عوامل موثر بر کیفیت یادگیری، تداوم تلاش آموزشی و شکل گیری مسیر تحصیلی دانش آموزان است. با این حال، شواهد نشان می دهد که انگیزش را نمی توان صرفا به ویژگی های فردی یا توانایی های شناختی دانش آموزان تقلیل داد، بلکه این پدیده در بستر تعاملات روزمره آموزشی و به ویژه در چارچوب رابطه معلم–دانش آموز شکل می گیرد و تداوم می یابد. هدف مقاله حاضر، تبیین نقش کیفیت تعامل معلم–دانش آموز در شکل گیری و پایداری انگیزش تحصیلی در محیط های مدرسه ای با رویکردی تحلیلی و مفهومی است. در این مقاله، کیفیت تعامل معلم–دانش آموز به عنوان پدیده ای چندبعدی مورد توجه قرار گرفته است که شامل ابعاد عاطفی، ارتباطی، آموزشی و ادراکی می شود. تحلیل ها نشان می دهد تعاملاتی که مبتنی بر احترام متقابل، حمایت روان شناختی، شفافیت انتظارات و توجه به تفاوت های فردی هستند، زمینه ساز شکل گیری انگیزش درونی و پایدار در دانش آموزان می شوند. در مقابل، تعاملات سرد، کنترل گر یا بی توجه به نیازهای روانی دانش آموز، می توانند به تضعیف علاقه به یادگیری و کاهش مشارکت تحصیلی منجر شوند. یافته های مفهومی مقاله حاکی از آن است که کیفیت تعامل معلم–دانش آموز از طریق سازوکارهایی چون تقویت احساس تعلق، افزایش ادراک شایستگی و ایجاد تجربه یادگیری معنادار، نقش کلیدی در تثبیت انگیزش تحصیلی ایفا می کند. در مجموع، نتایج این مقاله بر ضرورت توجه جدی به کیفیت روابط آموزشی در کنار برنامه های درسی و محتوای آموزشی تاکید دارد و نشان می دهد ارتقای انگیزش تحصیلی پایدار بدون بازاندیشی در شیوه تعامل معلمان با دانش آموزان امکان پذیر نیست.

کلیدواژه ها:

تعامل معلم–دانش آموز ، انگیزش تحصیلی ، محیط مدرسه ای ، انگیزش پایدار ، روابط آموزشی و یادگیری معنادار.